Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 65

Devanagari script

एतस्मिन्नेव समये तस्यामात्यो महाबलः । शत्रुं गृहीत्वा सामंतं राजांतिकमुपागमत्

Transliteration

etasminneva samaye tasyāmātyo mahābalaḥ | śatruṃ gṛhītvā sāmaṃtaṃ rājāṃtikamupāgamat

Translation

اسی وقت اس کا نہایت طاقتور وزیر ایک دشمن سامنت کو گرفتار کر کے بادشاہ کی بارگاہ میں حاضر ہوا۔

Word by Word

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: Adhikaraṇa (Location/Time)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha/Emphasis (Nipāta)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अवधारणार्थक (emphatic)

• समये: at the time
• समये: Adhikaraṇa (Time)
• Type: Noun
• Root: समय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• तस्य: his
• तस्य: Sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन

• अमात्यः: minister
• अमात्यः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अमात्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन

• महाबलः: very strong, mighty
• महाबलः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महा + बल (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: कर्मधारय ‘महद् बलं यस्य’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (अमात्यः)

• शत्रुम्: enemy
• शत्रुम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• गृहीत्वा: having seized
• गृहीत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• सामन्तम्: a feudatory (vassal)
• सामन्तम्: Karma (Object/Apposition)
• Type: Noun
• Root: सामन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; शत्रुं विशेषयति

• राजान्तिकम्: to the king’s presence
• राजान्तिकम्: Gati/Karma (Goal as object of motion)
• Type: Noun
• Root: राजन् + अन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष) ‘राज्ञः अन्तिकम्’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• उपागमत्: came, approached
• उपागमत्: Kriyā (Action)
• Type: Verb
• Root: उप + √गम् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Śāṇḍilya

Visual Art Cues

Scene: A powerful minister enters the palace court dragging or escorting a bound, defiant feudatory enemy; guards flank them as the king is approached.

Characters & Entities

• Śāṇḍilya
• Minister (Amātya)
• Sāmanta (feudatory)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It sets up the tension between statecraft and sacred discipline, which will bear karmic consequences.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is named; the verse is part of a moral-historical narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces a political event that interrupts the devotional context.