Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 42

Devanagari script

रक्षैनं बालकं सुभ्रुर्विसृज्य हृदि संशयम् । अनेन परमं श्रेयः प्राप्स्यसे ह्यचिरादेिह

Transliteration

rakṣainaṃ bālakaṃ subhrurvisṛjya hṛdi saṃśayam | anena paramaṃ śreyaḥ prāpsyase hyacirādeिha

Translation

اے خوش ابرو! اس بچے کی حفاظت کر اور دل کا شک دور کر دے۔ اسی کے وسیلے سے تو اسی زندگی میں جلد ہی اعلیٰ ترین بھلائی حاصل کرے گی۔

Word by Word

• रक्ष: protect
• रक्ष: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम् (singular); परस्मैपदम्

• एनम्: him
• एनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे (masc.), द्वितीया विभक्तिः (Acc. 2nd), एकवचनम् (singular)

• बालकम्: the boy
• बालकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बालक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे (masc.), द्वितीया विभक्तिः (Acc. 2nd), एकवचनम् (singular)

• सुभ्रूः: the fair-browed woman
• सुभ्रूः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुभ्रू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे (fem.), प्रथमा विभक्तिः (Nom. 1st), एकवचनम् (singular)

• विसृज्य: having cast away
• विसृज्य: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + सृज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभावः; पूर्वकालिकक्रिया (prior action)

• हृदि: in (her) heart
• हृदि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (neut.), सप्तमी विभक्तिः (Loc. 7th), एकवचनम् (singular)

• संशयम्: doubt
• संशयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे (masc.), द्वितीया विभक्तिः (Acc. 2nd), एकवचनम् (singular)

• अनेन: by this (act/means)
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे (masc./neut.), तृतीया विभक्तिः (Instr. 3rd), एकवचनम् (singular)

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (neut.), द्वितीया विभक्तिः (Acc. 2nd), एकवचनम् (singular); विशेषणम् (qualifier)

• श्रेयः: highest good
• श्रेयः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रेयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (neut.), द्वितीया विभक्तिः (Acc. 2nd), एकवचनम् (singular)

• प्राप्स्यसे: you will attain
• प्राप्स्यसे: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: लृट् (Simple future), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम् (singular); आत्मनेपदम्

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle), अवधानार्थ/हेतौ (indeed/for)

• अचिरात्: soon
• अचिरात्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अचिर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन (adverbial usage), पञ्चमी-प्रयोगः (ablatival adverb)

• इह: here
• इह: Desha (Place/देश)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (adverb)

Speaker

Bhikṣuḥ (a compassionate mendicant), inferred from shloka 43

Visual Art Cues

Scene: A compassionate mendicant instructs a fair-browed woman to protect a small child; the woman’s face shifts from doubt to resolve; the child is central, symbolizing future śreyas.

Characters & Entities

• Bhikṣu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Protecting the vulnerable is itself a direct path to śreyas—spiritual welfare and blessing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is specified; the verse glorifies the dharma of protection as a merit-bearing act.

What ritualistic prescription is mentioned?

A practical dharma-injunction is given: rakṣaṇa (protection) and removal of doubt; no formal ritual is stated.