Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 15

अत्र वक्ष्ये महापुण्यमितिहासं पुरातनम् । यं श्रुत्वा मनुजाः सर्वे प्रयांति कृतकृत्यताम्

atra vakṣye mahāpuṇyamitihāsaṃ purātanam | yaṃ śrutvā manujāḥ sarve prayāṃti kṛtakṛtyatām

اب میں ایک نہایت پُنیہ بخش قدیم اِتیہاس بیان کرتا ہوں؛ اسے سن کر سب انسان کِرتکِرتیہ، یعنی زندگی کے مقصد کے پورا ہونے کی حالت پا لیتے ہیں۔

अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
वक्ष्येI shall tell
वक्ष्ये:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), आत्मनेपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन
महापुण्यम्very meritorious
महापुण्यम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + पुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (इतिहासम् इति)
इतिहासम्a sacred tale/legend
इतिहासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइतिहास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
पुरातनम्ancient
पुरातनम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरातन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (इतिहासम् इति)
यम्which/whom
यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), ‘श्रुत्वा’
मनुजाःpeople/humans
मनुजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (मनुजाः इति)
प्रयान्तिattain/go to
प्रयान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; उपसर्गः प्र-
कृतकृत्यताम्the state of fulfilled duty
कृतकृत्यताम्:
Gati/Karma (Goal as object/गति-कर्म)
TypeNoun
Rootकृत + कृत्य + ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः ‘कृतं कृत्यम् येन’ इति (बहुव्रीह्यर्थे भाववाचक-निर्माणः) प्रचलितः; भावः ‘कृतकृत्य’ + ‘ता’

Narrator (contextual Purāṇic voice; not explicit in the snippet)

Listener: Assembly of hearers (ṛṣis/munis or devotees—unspecified here)

Scene: A sage-narrator seated in a forest āśrama or temple hall announces an ancient itihāsa; listeners sit in attentive semicircle; manuscripts/palm leaves and a small Śiva emblem indicate the theme.

I
Itihāsa (sacred legend)
M
Manujāḥ (humans)

FAQs

Listening to Purāṇic sacred history with faith is itself a dharmic practice that leads to inner fulfillment and spiritual completion.

No particular tīrtha is named in this verse; it introduces an upcoming meritorious narrative within the pradoṣa context.

Śravaṇa (hearing) of the ancient, meritorious itihāsa is recommended as a spiritually efficacious act.