Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 84
Devanagari script
चिरोपवासदीप्तायां जठराग्निविवर्धनैः । संदह्यमानसर्वांग्यां दयां कुरुत भो जनाः
Transliteration
ciropavāsadīptāyāṃ jaṭharāgnivivardhanaiḥ | saṃdahyamānasarvāṃgyāṃ dayāṃ kuruta bho janāḥ
Translation
طویل فاقہ کشی سے پیٹ کی آگ بھڑک اٹھی ہے اور میرے تمام اعضاء جل رہے ہیں، اے لوگو، مجھ پر رحم کرو۔
Word by Word
चिरlong
चिर:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formपूर्वपद (compound-member)
उपवासfasting
उपवास:
Sambandha (within compound)
TypeNoun
Rootउपवास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (compound-member)
दीप्तायाम्in (me) inflamed by long fasting
दीप्तायाम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदीप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; तत्पुरुष-समास (चिर + उपवास + दीप्ता = 'long-fasting-kindled'); स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
जठरbelly, stomach
जठर:
Sambandha (within compound)
TypeNoun
Rootजठर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (compound-member)
अग्निfire
अग्नि:
Sambandha (within compound)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (compound-member)
विवर्धनैःby (things) that increase the digestive fire
विवर्धनैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवि + वर्ध् (धातु) + ल्युट्/अन (प्रातिपदिक: विवर्धन)
Formतत्पुरुष-समास (जठराग्नि + विवर्धन); नपुंसकलिङ्ग; तृतीया बहुवचन
संदह्यमानbeing scorched/burnt
संदह्यमान:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + दह् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि/आत्मनेपदीय कृदन्त (present passive participle sense: 'being burnt'); स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी/द्वितीया एकवचन (compound-member)
सर्वाङ्ग्याम्(me) whose whole body (is affected)
सर्वाङ्ग्याम्:
Karma (Object locus as described)
TypeNoun
Rootसर्व + अङ्गी (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (सर्वाणि अङ्गानि यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
दयाम्compassion
दयाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
कुरुतshow
कुरुत:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्; मध्यमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद
भोO!
भो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootभो (अव्यय)
Formसम्बोधन-निपात
जनाःpeople
जनाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा बहुवचन
Speaker
Caṇḍālī (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A starving figure clutching the abdomen, body weakened by long fasting; a compassionate donor offers warm gruel/rice and water, symbolically quenching inner fire.
Characters & Entities
J
Jaṭharāgni (digestive fire)FAQs
Feeding the hungry is a sacred duty; relieving hunger is portrayed as relieving a burning inner fire.
The broader episode is set on the way to/within Gokarṇa-kṣetra.
Implied: anna-dāna—offering food to one suffering from hunger and fasting.