Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 87

Devanagari script

सत्कथाश्रवणान्नित्यं संयाति परमां गतिम् । पुण्यक्षेत्रनिवासाच्च चित्तशुद्धिः प्रजायते

Transliteration

satkathāśravaṇānnityaṃ saṃyāti paramāṃ gatim | puṇyakṣetranivāsācca cittaśuddhiḥ prajāyate

Translation

مقدّس حکایت کو باقاعدگی سے سننے سے انسان اعلیٰ ترین منزل تک پہنچتا ہے؛ اور پُنّیہ کھیتر (مقدّس دھرتی) میں قیام سے دل کی پاکیزگی پیدا ہوتی ہے۔

Word by Word

• सत्कथाश्रवणात्: from hearing good discourse
• सत्कथाश्रवणात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: सत् + कथा + श्रवण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kāla-adhikaraṇa (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूत (adverbial accusative): ‘always’

• संयाति: attains, goes to
• संयाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गतिम्: state, liberation
• गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पुण्यक्षेत्रनिवासात्: from residing in a holy place
• पुण्यक्षेत्रनिवासात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: पुण्य + क्षेत्र + निवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; ‘पुण्ये क्षेत्रे निवासः’ (dwelling in a holy place)

• च: and
• च: Samuccaya
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• चित्तशुद्धिः: purity of mind
• चित्तशुद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चित्त + शुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘चित्तस्य शुद्धिः’ (purity of mind)

• प्रजायते: is produced, arises
• प्रजायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

Speaker

Brāhmaṇa (unnamed)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṇya-kṣetra (general)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim community listening to kathā in a sacred town: temple spire in background, river/ghāṭa nearby, listeners seated in rows; the atmosphere is pure and luminous, suggesting citta-śuddhi.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Regular sacred listening elevates one toward liberation, while living in a holy place purifies the mind and supports spiritual practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse speaks generally of puṇya-kṣetras (holy regions) without naming a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Two practices are recommended: sat-kathā-śravaṇa (regular listening) and puṇya-kṣetra-nivāsa (residing in a sacred place).