Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 3

Devanagari script

मम मायातमो नष्टं ज्ञानदृष्टिः प्रकाशिता । तव दर्शनमात्रेण प्रायोहममरोत्तमः

Transliteration

mama māyātamo naṣṭaṃ jñānadṛṣṭiḥ prakāśitā | tava darśanamātreṇa prāyohamamarottamaḥ

Translation

میرے اندر مایا کی گھنی تاریکی مٹ گئی؛ معرفت کی نگاہ روشن ہو گئی۔ آپ کے محض درشن سے میں اپنے آپ کو گویا امرتُلْیہ بلند محسوس کرتا ہوں۔

Word by Word

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: asmad (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; अस्मद्-शब्द

• मायातमः: darkness of delusion
• मायातमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: māyā-tamas (प्रातिपदिक: māyā + tamas)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (मायायाः तमः)

• नष्टम्: destroyed; gone
• नष्टम्: Kriya (Predicate state)
• Type: Verb
• Root: √naś (धातु) + kta (कृत्)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate: destroyed)

• ज्ञानदृष्टिः: vision of knowledge
• ज्ञानदृष्टिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: jñāna-dṛṣṭi (प्रातिपदिक: jñāna + dṛṣṭi)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (ज्ञानस्य दृष्टिः)

• प्रकाशिता: has been illuminated/revealed
• प्रकाशिता: Kriya (Predicate state)
• Type: Verb
• Root: pra-√kāś (धातु) + kta (कृत्)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, कर्मणि); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (made manifest)

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: yusmad (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; युष्मद्-शब्द

• दर्शनमात्रेण: by mere sight (of you)
• दर्शनमात्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: darśana-mātra (प्रातिपदिक: darśana + mātra)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (दर्शनस्य मात्रम्)

• प्रायः: almost; as it were
• प्रायः: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: prāyas (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (generally/almost)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: asmad (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अस्मद्-शब्द

• अमरोत्तमः: best among the immortals
• अमरोत्तमः: Karta (Subject complement/कर्तृपूरक)
• Type: Noun
• Root: amara-uttama (प्रातिपदिक: amara + uttama)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (अमराणाम् उत्तमः)

Speaker

The King (Rājā)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Guru/Ṛṣi-darśana (puruṣa-tīrtha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The king confesses inner darkness dissolved and knowledge awakened merely by seeing the sage; depict a subtle radiance emanating from the ṛṣi, with darkness receding from the king’s heart-space.

Characters & Entities

• māyā
• jñāna
• darśana
• amara (devas/immortals)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of a realized sage is portrayed as dispelling delusion and awakening jñāna, elevating the seeker’s inner state.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is specified; the verse praises the sanctifying power of holy presence rather than a geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the implied practice is seeking darśana and guidance of saints/sages.