Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 20

Devanagari script

एष एव परो मन्त्र एष एव परं तपः । रुद्राध्यायजपः पुंसां परं कैवल्यसाधनम्

Transliteration

eṣa eva paro mantra eṣa eva paraṃ tapaḥ | rudrādhyāyajapaḥ puṃsāṃ paraṃ kaivalyasādhanam

Translation

یہی برتر منتر ہے، یہی اعلیٰ تپسیا؛ انسانوں کے لیے رُدر ادھیائے کا جپ ہی کیولیہ (مکتِ تنہائی) کے حصول کا سب سے بڑا وسیلہ ہے۔

Word by Word

• एषः: this (one)
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• परः: supreme
• परः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifier)

• मन्त्रः: mantra
• मन्त्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• एषः: this (one)
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; विशेषण

• तपः: austerity/penance
• तपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• रुद्राध्यायजपः: recitation of the Rudra-chapter
• रुद्राध्यायजपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + अध्याय + जप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (genitive determinative): ‘रुद्रस्य अध्यायस्य जपः’

• पुंसाम्: of men/for people
• पुंसाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुम्स्/पुंस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; विशेषण

• कैवल्यसाधनम्: means to liberation (kaivalya)
• कैवल्यसाधनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कैवल्य + साधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘कैवल्यस्य साधनम्’

Speaker

Brahmā (deduced from Brahmottarakhaṇḍa context; speaker not explicit in the snippet)

Visual Art Cues

Scene: A solitary sādhaka seated in padmāsana, holding rudrākṣa-mālā, reciting the Rudrādhyāya; behind, a serene liṅga with bilva leaves; subtle aura suggesting kaivalya—stillness beyond dualities.

Characters & Entities

• Rudra
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-devotion through Rudrādhyāya recitation is presented as a complete path—both mantra and austerity—culminating in liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; the focus is on the universal merit of Rudrādhyāya-japa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Japa (repetitive recitation) of the Rudrādhyāya is prescribed as the supreme sādhana.