Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 6

Devanagari script

द्वात्रिंशत्कंठदेशे तु चत्वारिंशत्तु मस्तके । एकैक कर्णयोः षट् षट् वक्षस्यष्टोत्तरं शतम् । यो धारयति रुद्राक्षान्रुद्रवत्सोपि पूज्यते

Transliteration

dvātriṃśatkaṃṭhadeśe tu catvāriṃśattu mastake | ekaika karṇayoḥ ṣaṭ ṣaṭ vakṣasyaṣṭottaraṃ śatam | yo dhārayati rudrākṣānrudravatsopi pūjyate

Translation

گردن کے مقام پر بتیس (رُدرाक्ष) پہنیں اور سر پر چالیس؛ ہر کان میں چھے چھے؛ اور سینے پر ایک سو آٹھ۔ جو اس طرح رُدرाक्ष دھارتا ہے وہ رُدر کی مانند قابلِ تعظیم ٹھہرتا ہے۔

Word by Word

• द्वात्रिंशत्: thirty-two
• द्वात्रिंशत्: Vishesana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वात्रिंशत् (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचकः, अव्ययवत् प्रयोगः

• कण्ठदेशे: at the throat-region
• कण्ठदेशे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कण्ठदेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः: कण्ठस्य देशः

• तु: and/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (particle)

• चत्वारिंशत्: forty
• चत्वारिंशत्: Vishesana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चत्वारिंशत् (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचकः, अव्ययवत् प्रयोगः

• तु: and/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (particle)

• मस्तके: on the head
• मस्तके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मस्तक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• एकैक: one each
• एकैक: Vishesana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक + एक (प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचकः, पुनरुक्त-समासवत् 'एकैक' = प्रत्येकम् (each one); अव्ययवत् प्रयोगः

• कर्णयोः: on the two ears
• कर्णयोः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी/सप्तमी-विभक्तिः (Genitive/Locative), द्विवचनम्; अत्र 'कर्णयोः' = on the two ears

• षट्: six
• षट्: Vishesana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षट् (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचकः, अव्ययवत् प्रयोगः

• षट्: six (each)
• षट्: Vishesana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षट् (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचकः, पुनरुक्त्या वितरणार्थः (each)

• वक्षस्य: on the chest
• वक्षस्य: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी/सप्तमी-विभक्तिः (Genitive/Locative), एकवचनम्; अत्र 'वक्षस्य' = वक्षसि (on the chest) इत्यर्थे स्थान-निर्देशः

• अष्टोत्तरम्: eight more (i.e., plus eight)
• अष्टोत्तरम्: Vishesana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्ट + उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom./Acc.), एकवचनम्; समासः तत्पुरुषः: अष्ट अधिकम् (eight more)

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom./Acc.), एकवचनम्; संख्या

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; सम्बन्धक-प्रत्ययः (relative pronoun)

• धारयति: wears/holds
• धारयति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्

• रुद्राक्षान्: rudrākṣa beads
• रुद्राक्षान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्राक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम्

• रुद्रवत्: like Rudra
• रुद्रवत्: Vishesana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रुद्र + वत् (तद्धित-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; 'वत्' = तुल्यार्थक (like); रुद्रवत् = रुद्र-सदृशम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle), समुच्चय/अपि-भाव

• पूज्यते: is worshipped/honoured
• पूज्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive)

Speaker

Sūta (continued narration)

Visual Art Cues

Scene: A devotee adorned with multiple rudrākṣa strands: a heavy 108-bead chest garland, neck mala, head circlet, and ear ornaments; nearby, priests or devotees offer respect as to Rudra.

Characters & Entities

• Rudra (Śiva)
• Rudrākṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The body itself becomes a field of sacred observance; adopting Shaiva marks is portrayed as conferring Rudra-like reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the verse is a procedural teaching on Rudrākṣa-wearing.

What ritualistic prescription is mentioned?

Specific counts and locations for wearing Rudrākṣas: 32 neck, 40 head, 6 per ear, 108 chest.