Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 81

Devanagari script

शिवे त्रातरि भक्तानां क्व भयं शरणैषिणाम् । शृणु राजन्महाभाग क्षेत्रमन्यत्प्रतिष्ठितम्

Transliteration

śive trātari bhaktānāṃ kva bhayaṃ śaraṇaiṣiṇām | śṛṇu rājanmahābhāga kṣetramanyatpratiṣṭhitam

Translation

جب بھکتوں کے محافظ بھگوان شِو ہوں تو پناہ کے طالبوں کو خوف کہاں؟ سنو، اے نیک بخت بادشاہ: ایک اور مقدس کْشیتر ہے جو تقدیس میں مضبوطی سے قائم ہے۔

Word by Word

• शिवे: in Shiva/when Shiva is (present)
• शिवे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणे (locative: 'in/when Shiva...')

• त्रातरि: in the protector (as protector)
• त्रातरि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; 'protector'—अधिकरणे

• भक्तानाम्: of devotees
• भक्तानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भक्त (भज् धातु, क्त कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• क्व: where
• क्व: Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक-देशवाचक (interrogative adverb: where)

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• शरणैषिणाम्: of those seeking refuge
• शरणैषिणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक) + एषिन् (इष् धातु, णिनि-प्रत्ययान्त प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; समासः—शरणम् एषिणः (द्वितीया-तत्पुरुष)

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• महाभाग: O fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारयः

• क्षेत्रम्: a sacred place/field
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• अन्यत्: another
• अन्यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (of kṣetram)

• प्रतिष्ठितम्: established
• प्रतिष्ठितम्: Karma (Object complement/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रति + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्तान्त-विशेषणम् (of kṣetram)

Speaker

Gautama

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Gautama declares Śiva as the protector of devotees and announces an established sacred kṣetra; the king listens intently as the revelation of a holy geography is about to unfold.

Characters & Entities

• Śiva
• Gautama
• Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Śaiva dharma, refuge in Śiva removes fear; devotion and surrender are presented as the safest protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A ‘kṣetra’ is introduced but not named in this snippet; the identification appears in subsequent verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

An instruction to hear about an established sacred kṣetra—implying pilgrimage and observance there—though details are not yet given.