Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Brahmottara Khanda›Adhyaya 2›Shloka 70
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 70

Devanagari script

अलक्षिता मदपरैर्भर्त्सयंती पदेपदे । यन्मया शापदग्धेन कृतमहो दुरत्ययम् । न शांतिर्जायते तस्य प्रायश्चित्तसहस्रकैः

Transliteration

alakṣitā madaparairbhartsayaṃtī padepade | yanmayā śāpadagdhena kṛtamaho duratyayam | na śāṃtirjāyate tasya prāyaścittasahasrakaiḥ

Translation

غرور کے نشے میں مست لوگوں کو وہ دکھائی نہیں دیتی، مگر ہر قدم پر مجھے ملامت کرتی ہے۔ ہائے! میں جو لعنت سے جھلسا ہوا ہوں، مجھ سے جو کام سرزد ہوا وہ نہایت سنگین اور دشوار گزار گناہ ہے؛ اس پر ہزاروں کفّاروں سے بھی دل کو سکون نہیں ملتا۔

Word by Word
अलक्षिताunnoticed
अलक्षिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ + लक्ष् (धातु) → अलक्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृत् (क्त-प्रत्ययान्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्: 'unnoticed'
मदपरैःby those devoted to pride (my proud ones)
मदपरैः:
Karana (Instrument/Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootमद + पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुषः (मदे पराः = 'devoted to pride/intoxication')
भर्त्सयन्तीrebuking, scolding
भर्त्सयन्ती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootभर्त्स् (धातु) → भर्त्सयत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमान-कृदन्त (शानच्), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि: 'rebuking'
पदेat (each) step/place
पदे:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
पदेat every step
पदे:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; पुनरुक्ति (idiom: 'at every step')
यत्that which
यत्:
Sambandha (Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
मयाby me
मया:
Kartr (Agent expressed instrumentally)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
शापदग्धेन(by me) burnt by a curse
शापदग्धेन:
Karana (Instrument/State)
TypeAdjective
Rootशाप + दग्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः (शापेन दग्धः) विशेषणम् (मया)
कृतम्done, committed
कृतम्:
Karma (Object/Result)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृत् (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि/भावे: 'done'
अहोalas! indeed!
अहो:
Bhava (Exclamation)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मय/खेदसूचक-अव्यय (interjection)
दुरत्ययम्hard to atone for, difficult to overcome
दुरत्ययम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदुर् + अत्यय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः/नञ्-न, 'hard to atone/overcome' विशेषणम् (कृतम्)
नnot
न:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
शान्तिःpeace, appeasement
शान्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
जायतेarises, is produced
जायते:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
तस्यof that / for that (sin/deed)
तस्य:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
प्रायश्चित्तसहस्रकैःby thousands of expiations
प्रायश्चित्तसहस्रकैः:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootप्रायश्चित्त + सहस्रक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रायश्चित्तानां सहस्रकैः)
Speaker

King (unnamed in the snippet)

Visual Art Cues

Scene: The king confesses with downcast eyes; a faint aura of ‘burning’ (curse) is symbolized as dark-red haze around him; behind, a subtle feminine figure (conscience/‘she’ who reproaches) appears as a shadowy presence; the sage remains compassionate.

Characters & Entities
B
Brahmahatyā (implied)
Ś
Śāpa (curse)
P
Prāyaścitta

FAQs

Grave wrongdoing produces relentless inner torment; pride blinds one to it, and mere quantity of expiations cannot replace the right, divinely aligned remedy.

None directly; the verse emphasizes the moral-psychological weight of sin rather than a location.

Prāyaścitta (expiation) is mentioned—specifically that even thousands of expiations did not yield peace for this offense.

←Previous Verse
Next Verse→