Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 54

अनपत्यः स निर्विण्णो राज्यभोगेषु पार्थिवः । विसृज्य सकलं लक्ष्मीं ययौ भूयोऽपि काननम्

anapatyaḥ sa nirviṇṇo rājyabhogeṣu pārthivaḥ | visṛjya sakalaṃ lakṣmīṃ yayau bhūyo'pi kānanam

بے اولاد ہونے کی وجہ سے، وہ بادشاہ سلطنت کی خوشیوں سے بیزار ہو گیا۔ تمام شاہی شان و شوکت کو چھوڑ کر، وہ ایک بار پھر جنگل کی طرف چلا گیا۔

अनपत्यःchildless
अनपत्यः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअन् (नञ्) + अपत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समास; विशेषण (सः/पार्थिवः)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
निर्विण्णःdisgusted/dejected
निर्विण्णः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्विण्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सः/पार्थिवः)
राज्यभोगेषुin the enjoyments of kingship
राज्यभोगेषु:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootराज्य + भोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन
पार्थिवःthe king
पार्थिवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; सः इति सह समानाधिकरण
विसृज्यhaving given up
विसृज्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवि + सृज् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (having abandoned)
सकलम्entire
सकलम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (लक्ष्मीम्)
लक्ष्मीम्prosperity/royal fortune
लक्ष्मीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
भूयःagain
भूयः:
Sambandha (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरावृत्तिवाचक (again/more)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अप्यर्थ (also)
काननम्the forest
काननम्:
Karma (Goal/object of motion/गत्यर्थकर्म)
TypeNoun
Rootकानन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/गत्यर्थ), एकवचन

Narrator (context not explicit in excerpt; likely Purāṇic narrator)

Tirtha: Kānana (symbolic tapas-kshetra)

Type: kshetra

Scene: The childless king, weary of royal pleasures, removes ornaments and leaves the palace, walking toward a quiet forest with minimal attendants, embodying renunciation.

R
rājā (king)
K
kānana (forest)
L
Lakṣmī (royal prosperity)

FAQs

When worldly prosperity cannot heal inner consequence, dispassion arises; turning toward austerity and a simpler life becomes a dharmic response.

No specific tīrtha is named; the verse signals a transition toward wandering/penance themes.

None explicitly; the act is renunciation of royal life and moving to the forest.