Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 6

Devanagari script

जपार्चनरता साध्वी ध्यायती परमेश्वरम् । तस्मिञ्जागरणे रात्रावुपविष्टा शिवांतिके

Transliteration

japārcanaratā sādhvī dhyāyatī parameśvaram | tasmiñjāgaraṇe rātrāvupaviṣṭā śivāṃtike

Translation

وہ سادھوی جپ اور ارچن میں منہمک رہ کر پرمیشور کا دھیان کرتی رہی؛ اور جاگرن کی اُس رات شِو کے سَنِدھان میں بیٹھی رہی۔

Word by Word

• जपार्चनरता: devoted to japa and worship
• जपार्चनरता: Karta (subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: जप (प्रातिपदिक) + अर्चन (प्रातिपदिक) + रत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (जपे अर्चने च रता / जप-अर्चनयोः रता); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (साध्व्याः)

• साध्वी: the virtuous woman
• साध्वी: Karta (subject)
• Type: Noun
• Root: साध्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (nominative), एकवचन

• ध्यायती: meditates on
• ध्यायती: Karta (subject)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• परमेश्वरम्: the Supreme Lord
• परमेश्वरम्: Karma (object)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (परमः ईश्वरः); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (accusative), एकवचन

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikaraṇa (time)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्ति (locative), एकवचन

• जागरणे: vigil
• जागरणे: Adhikaraṇa (time/occasion)
• Type: Noun
• Root: जागरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (locative), एकवचन

• रात्रौ: at night
• रात्रौ: Adhikaraṇa (time)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (locative), एकवचन

• उपविष्टा: seated
• उपविष्टा: Karta (subject, descriptive predicate)
• Type: Verb
• Root: उप+विश् (धातु)
• Form: कृदन्त-भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थ: 'seated'

• शिवांतिके: near Śiva
• शिवांतिके: Adhikaraṇa (location)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + आन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (शिवस्य आन्तिके); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūta (continued narration context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śiva-sannidhi jāgaraṇa

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Night inside/near a Śiva shrine: the woman sits awake beside the liṅga, mālā in hand, lamp burning low; her gaze inward in meditation.

Characters & Entities

• Parameśvara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion becomes complete when worship, mantra, and meditation unite—especially through night-long vigilance for Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No geographical tīrtha is specified; the verse emphasizes proximity to Śiva (śivāntike) and the sanctity of jāgaraṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Jāgaraṇa (night vigil) with japa, arcana, and dhyāna focused on Parameśvara.