Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 47

Devanagari script

कृतावतंसामुत्फुल्लमल्लिकोत्कलितालकाम् । कांचीकलापपर्यस्तजघनाभोगशालिनीम्

Transliteration

kṛtāvataṃsāmutphullamallikotkalitālakām | kāṃcīkalāpaparyastajaghanābhogaśālinīm

Translation

وہ پھولوں کا اوتنس (کان کا پھول) پہنے ہوئے، پوری طرح کھلی ہوئی ملیکا (چنبیلی) سے گندھے زلفوں والی؛ کمر بند کی لڑیوں سے آراستہ، جن کے ریشے اس کے گول مٹول کولہوں پر آ ٹھہرتے ہیں۔

Word by Word

• कृतावतंसाम्: wearing an ornament/crest
• कृतावतंसाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त; √कृ करणे) + अवतंस (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘कृत-अवतंसा’ = ‘कृतः अवतंसः यस्याः सा’ (अर्थतः बहुव्रीह्यर्थे प्रयुक्तम्)

• उत्फुल्लमल्लिकोत्कलितालकाम्: whose tresses are interwoven with blossoming jasmine
• उत्फुल्लमल्लिकोत्कलितालकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उत्फुल्ल (प्रातिपदिक) + मल्लिका (प्रातिपदिक) + उत्कलित (कृदन्त; √कल्/कलँ गणने/उत्कलने) + अलका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अलकाः = केशपाशाः)

• काञ्चीकलापपर्यस्तजघनाभोगशालिनीम्: graceful with full hips, over which a girdle-belt is draped
• काञ्चीकलापपर्यस्तजघनाभोगशालिनीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: काञ्ची (प्रातिपदिक) + कलाप (प्रातिपदिक) + पर्यस्त (कृदन्त; √अस्/अस्यँ क्षेपणे with pari-) + जघन (प्रातिपदिक) + आभोग (प्रातिपदिक) + शालिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

Speaker

Unknown (contextual narrator within Brahmottarakhaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: Devī wearing a floral ear-ornament; her hair adorned with fully bloomed jasmine, curls playfully arranged; a jeweled girdle drapes and rests upon her rounded hips, emphasizing rhythmic grace and auspicious beauty.

Characters & Entities

• Devī (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devī is contemplated as auspicious beauty (śrī) itself—outer splendor pointing to inner grace and divine presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse supports devotional visualization commonly practiced in Devī temples.

What ritualistic prescription is mentioned?

Meditation on Devī’s ornaments and floral adornment as part of dhyāna in pūjā.