Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 69

Devanagari script

शिवलोकं ततः प्राप्य रमते कालमक्षयम् । शिवसायुज्यमाप्नोति न स भूयोऽभिजायते

Transliteration

śivalokaṃ tataḥ prāpya ramate kālamakṣayam | śivasāyujyamāpnoti na sa bhūyo'bhijāyate

Translation

پھر شِو کے لوک کو پا کر وہ اَمر زمانے تک رہتا ہے۔ وہ شِو سے سَایُجیہ (یکتائی) پاتا ہے اور پھر دوبارہ جنم نہیں لیتا۔

Word by Word

• शिवलोकम्: Śiva’s world
• शिवलोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष ‘शिवस्य लोकः’

• ततः: thereafter
• ततः: Desha-Kala (Adverbial/देश-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय, अपादान/क्रमबोधक (thereafter/from there)

• प्राप्य: having attained
• प्राप्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपद-धातु; ‘having attained’

• रमते: delights
• रमते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• कालम्: time
• कालम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अक्षयम्: imperishable
• अक्षयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘कालम्’

• शिवसायुज्यम्: union with Śiva
• शिवसायुज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + सायुज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष ‘शिवस्य सायुज्यम्’ (union with Śiva)

• आप्नोति: attains
• आप्नोति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘attains’

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन — ‘he’

• भूयः: again
• भूयः: Kala/Prakara (Adverbial/काल-प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयः (अव्यय)
• Form: पुनरर्थक-अव्यय (adverb: again/further)

• अभिजायते: is reborn
• अभिजायते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘is born again’

Speaker

Rudra (Śiva) (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śivaloka / Śiva-dhāma

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sanatkumāra

Visual Art Cues

Scene: After Vaikuṇṭha-like radiance fades, the devotee ascends to Śivaloka: Kailāsa-like crystalline peaks, Rudra/Śiva in yogic majesty, crescent moon, Gaṅgā in hair, surrounded by gaṇas; the devotee dissolves into Śiva’s light, symbolizing sāyujya and end of rebirth.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit culminates not merely in heaven but in Śiva-union (sāyujya) and freedom from rebirth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No earthly tīrtha is specified; the verse glorifies Śivaloka and Śiva-sāyujya as the supreme destination.

What ritualistic prescription is mentioned?

The broader passage prescribes Tripuṇḍra/bhasma devotion; here its final fruit is stated as Śiva-sāyujya.