Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 35

Devanagari script

सनत्कुमार उवाच । त्रिपुंड्रस्य विधिं ब्रूहि भगवञ्जगतां पते । तत्त्वतो ज्ञातुमिच्छामि त्वत्प्रसादान्महेश्वर

Transliteration

sanatkumāra uvāca | tripuṃḍrasya vidhiṃ brūhi bhagavañjagatāṃ pate | tattvato jñātumicchāmi tvatprasādānmaheśvara

Translation

سنتکمار نے عرض کیا: اے بھگون، جہانوں کے مالک! تری پُنڈْر کی ودھی بیان فرمائیے۔ اے مہیشور، آپ کے فضل سے میں اسے حقیقت کے ساتھ جاننا چاہتا ہوں۔

Word by Word

• सनत्कुमारः: Sanatkumāra
• सनत्कुमारः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सनत् (प्रातिपदिक) + कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (सनन् कुमारः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• त्रिपुण्ड्रस्य: of the tripuṇḍra
• त्रिपुण्ड्रस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या) + पुण्ड्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; द्विगु-समासः

• विधिम्: rule, procedure
• विधिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• ब्रूहि: tell (me)
• ब्रूहि: Kriya (Request/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• भगवन्: O Lord
• भगवन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• जगताम्: of the worlds
• जगताम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• पते: O master
• पते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• तत्त्वतः: truly, in essence
• तत्त्वतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्त्वतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त, manner adverb) अर्थः—‘यथार्थतः’ (in truth)

• ज्ञातुम्: to know
• ज्ञातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु) → ज्ञातुम् (तुमुन्)
• Form: कृदन्त (तुमुनन्त/infinitive)

• इच्छामि: I wish
• इच्छामि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• त्वत्प्रसादात्: from your grace
• त्वत्प्रसादात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः

• महेश्वर: O Maheshvara
• महेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Sanatkumāra

Skanda Dialogue

Listener: Maheshvara (Rudra/Shiva)

Visual Art Cues

Scene: Sanatkumara, youthful and radiant, requests the detailed procedure from Maheshvara; the composition highlights humility and the transmission of esoteric practice.

Characters & Entities

• Sanatkumāra
• Maheśvara (Śiva)
• Tripuṇḍra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred observances should be learned as vidhi (proper method) grounded in tattva (true meaning), not as mere external marks.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the focus is on learning the Tripuṇḍra rite correctly.

What ritualistic prescription is mentioned?

A request for the Tripuṇḍra-vidhi (rules, method, and principles) from Śiva.