Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 6
Devanagari script
अथाविदूरे क्रोशंतौ धावंतौ द्विजदंपती । अन्वीयमानौ व्याघ्रेण ददर्श नृपसत्तमः
Transliteration
athāvidūre krośaṃtau dhāvaṃtau dvijadaṃpatī | anvīyamānau vyāghreṇa dadarśa nṛpasattamaḥ
Translation
پھر قریب ہی، بہترین بادشاہ نے ایک برہمن جوڑے کو روتے چلاتے دوڑتے دیکھا، جن کے پیچھے ایک ببر شیر لگا ہوا تھا۔
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्ययम्; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
अविदूरेnearby, not far away
अविदूरे:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअविदूर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावप्रायम्; सप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययवत् (nearby)
क्रोशन्तौ(two) shouting
क्रोशन्तौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootक्रुश् (धातु) → क्रोशत् (कृदन्त, शतृ-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/प्रथमा), द्विवचनम्; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त (shouting)
धावन्तौ(two) running
धावन्तौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootधाव् (धातु) → धावत् (कृदन्त, शतृ-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/प्रथमा), द्विवचनम्; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त (running)
द्विजदम्पतीthe brahmin couple (husband and wife)
द्विजदम्पती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज-दम्पती (प्रातिपदिक; द्विज=brahmin/bird, दम्पती=couple)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/प्रथमा), द्विवचनम्
अन्वीयमानौbeing pursued
अन्वीयमानौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootअनु + इ (धातु) → अन्वीयमान (कृदन्त, शानच्/मान-प्रत्यय; कर्मणि)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/प्रथमा), द्विवचनम्; वर्तमानकाले कर्मणि (being pursued/followed)
व्याघ्रेणby a tiger
व्याघ्रेण:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootव्याघ्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/तृतीया), एकवचनम्; करण/कर्तृ-हेतौ (by)
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
नृपसत्तमःthe best of kings
नृपसत्तमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप-सत्तम (प्रातिपदिक; नृप=king, सत्तम=best)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/प्रथमा), एकवचनम्
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa addressing sages)
Visual Art Cues
Scene: The king notices nearby a brāhmaṇa husband and wife running, crying, chased by a tiger closing in.
Characters & Entities
K
king (nṛpasattama)B
brāhmaṇa couple (dvijadampatī)T
tiger (vyāghra)FAQs
A ruler’s dharma is to protect the vulnerable—especially those seeking refuge—when danger suddenly arises.
No tīrtha is named here; the verse is part of a moral narrative emphasizing protection (rakṣaṇa-dharma).
None; the focus is on immediate ethical duty in a crisis.