Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 41

Devanagari script

तमीश्वरं पंचवक्त्रं त्रिनेत्रं पिनाकिनं चन्द्रकलावतंसम् । आलंबितापिंगजटाकलापं मध्यंगतं भास्करकोटितेजसम्

Transliteration

tamīśvaraṃ paṃcavaktraṃ trinetraṃ pinākinaṃ candrakalāvataṃsam | ālaṃbitāpiṃgajaṭākalāpaṃ madhyaṃgataṃ bhāskarakoṭitejasam

Translation

اس نے اُس پروردگار کو دیکھا: پانچ چہروں والا، تین آنکھوں والا، پیناک کمان تھامے ہوئے؛ پیشانی پر ہلالِ ماہ کا زیور؛ زردی مائل جٹائیں لٹکتی ہوئی؛ اور کروڑوں سورجوں کی مانند درخشاں نور سے جگمگاتا۔

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• ईश्वरम्: the Lord
• ईश्वरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पञ्चवक्त्रम्: five-faced
• पञ्चवक्त्रम्: Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च + वक्त्र (प्रातिपदिके)
• Form: द्विगुसमास (पञ्च वक्त्राणि यस्य), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्

• त्रिनेत्रम्: three-eyed
• त्रिनेत्रम्: Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + नेत्र (प्रातिपदिके)
• Form: द्विगुसमास (त्रीणि नेत्राणि यस्य), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्

• पिनाकिनम्: bearer of the Pināka bow
• पिनाकिनम्: Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Noun
• Root: पिनाकिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘पिनाकधारी’ (possessor of Pināka)

• चन्द्रकलावतंसम्: with the moon-crescent as an ornament
• चन्द्रकलावतंसम्: Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चन्द्र + कला + अवतंस (प्रातिपदिकानि)
• Form: तत्पुरुषसमास (चन्द्रस्य कला अवतंसः यस्य), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्

• आलम्बितापिङ्गजटाकलापम्: with hanging tawny matted locks
• आलम्बितापिङ्गजटाकलापम्: Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-लम्ब् (धातु) → आलम्बित (कृदन्त) + अपिङ्ग + जटा + कलाप (प्रातिपदिकानि)
• Form: समास (तत्पुरुष-श्रृङ्खला: आलम्बितः अपिङ्गः जटाकलापः यस्य), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्

• मध्यंगतम्: standing in the midst
• मध्यंगतम्: Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मध्य + गत (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुषसमास (मध्यं गतः), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्

• भास्करकोटितेजसम्: having the brilliance of ten million suns
• भास्करकोटितेजसम्: Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भास्कर + कोटि + तेजस् (प्रातिपदिकानि)
• Form: तत्पुरुषसमास (भास्कराणां कोटिः इव तेजः यस्य), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A frontal epiphany of Śiva: five faces arranged in a sacred configuration, three eyes, Pināka in hand, crescent moon on the head, tawny jaṭā cascading; the entire figure blazing like countless suns.

Characters & Entities

• Śiva
• Pināka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It invites devotional contemplation of Śiva’s revealed form, suggesting that divine reality can be directly encountered through grace and focused remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific location is stated; the verse is a darśana-description (deity-mahātmya in iconographic mode).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; it functions as a dhyāna-style description suitable for meditation on Śiva.