Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 62

Devanagari script

यच्च तप्तं तपः सर्वं तच्छिवाय निवेदय । भुंजानश्च पठन्वापि शयानो विहरन्नपि । पश्यञ्छृण्न्ववदन्गृह्णञ्छिवमेवानुचिंतय

Transliteration

yacca taptaṃ tapaḥ sarvaṃ tacchivāya nivedaya | bhuṃjānaśca paṭhanvāpi śayāno viharannapi | paśyañchṛṇnvavadangṛhṇañchivamevānuciṃtaya

Translation

اور جو بھی تپسیا کی ہے—وہ سب شِو کے حضور نذر کر۔ کھاتے ہوئے یا پڑھتے ہوئے، لیٹے ہوئے یا چلتے پھرتے؛ دیکھتے، سنتے، بولتے یا لیتے ہوئے—ہمیشہ صرف شِو ہی کا دھیان رکھ۔

Word by Word

• यत्: whatever
• यत्: Sambandha (Relative pronoun)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Additive)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (and/also)

• तप्तम्: performed/austered (heated)
• तप्तम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तप् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु: तप्

• तपः: austerity/penance
• तपः: Karman (Object; what is offered)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (तपः)

• तत्: that
• तत्: Karman (Object; correlating with यत्)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; निर्देश/सम्बन्धसूचक (correlative)

• शिवाय: to Śiva
• शिवाय: Sampradana (Recipient)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

• निवेदय: offer/dedicate
• निवेदय: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: नि + वेद्/विद् (धातु; निवेदयति-कारक)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्; धातु: निवेदय् (causative/denominative from √विद्/वेद्), उपसर्ग: नि

• भुञ्जानः: while eating
• भुञ्जानः: Karta (Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; आत्मनेपदी; कर्तरि प्रयोगः

• च: and
• च: Sambandha (Conjunctive)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (and)

• पठन्: while reading/reciting
• पठन्: Karta (Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पबोधक अव्यय (or)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Additive)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक अव्यय (also/even)

• शयानः: while lying down
• शयानः: Karta (Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: शी (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; आत्मनेपदी

• विहरन्: while roaming/playing
• विहरन्: Karta (Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: वि + हृ (धातु; विहरति)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: हृ (विहारार्थे), उपसर्ग: वि

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Additive)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक अव्यय (also/even)

• पश्यन्: while seeing
• पश्यन्: Karta (Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शृण्वन्: while hearing
• शृण्वन्: Karta (Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: श्रु (शृणोति)

• वदन्: while speaking
• वदन्: Karta (Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गृह्णन्: while taking/receiving
• गृह्णन्: Karta (Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: ग्रह् (गृह्णाति)

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karman (Object of अनुचिन्तय)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• एव: only/indeed
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (emphatic: only/indeed)

• अनुचिन्तय: keep contemplating
• अनुचिन्तय: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: अनु + चिन्तय् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्; धातु: चिन्तय्, उपसर्ग: अनु

Speaker

Unknown (narrative instruction within Brahmottarakhaṇḍa; speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śiva-smaraṇa (antar-tīrtha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A montage of daily activities—eating, reading scripture, lying down, walking—each overlaid with a subtle luminous Śiva-liṅga or Śiva silhouette in the heart-space; sensory scenes (seeing, hearing, speaking, receiving) all threaded by a continuous mantra ribbon.

Characters & Entities

• Śiva
• Tapaḥ (austerity)
• Smaraṇa (constant remembrance)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True dharma is continuous God-remembrance—dedicating all effort to Śiva and keeping awareness of him through every action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is cited; the focus is inner practice (anuciṃtanā) rather than sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nivedana (dedicating one’s tapas to Śiva) and uninterrupted smaraṇa of Śiva during all daily activities.