Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 55

Devanagari script

सदा विजित षड्वर्गः सदैकांतो भवानघ । विप्रान्वेदविदः शांतान्यतींश्च नियतोज्वलान्

Transliteration

sadā vijita ṣaḍvargaḥ sadaikāṃto bhavānagha | viprānvedavidaḥ śāṃtānyatīṃśca niyatojvalān

Translation

اے بےگناہ! ہمیشہ باطن کے چھ دشمنوں کو مغلوب کر کے، یکسو ہو کر ایک ہی حقیقت میں لگے رہو۔ وید کے جاننے والے برہمنوں، پُرامن اہلِ تقویٰ اور ضبطِ ریاضت میں ثابت قدم روشن یتیوں کا احترام کرو۔

Word by Word

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• विजितः: conquered
• विजितः: Karta (Subject complement/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: वि-जि (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्तान्त विशेषण (having conquered)

• षड्वर्गः: the sixfold group (of passions)
• षड्वर्गः: Karta (Subject complement/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: षट् (संख्या-प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः द्विगुः (षड्वर्गः = sixfold group)

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• एकान्तः: solitary/one-pointed
• एकान्तः: Karta (Subject complement/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः कर्मधारयः (एकः अन्तः/एकान्तः)

• भवान्: you (sir)
• भवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम

• अघ: O sinless one / O (one)
• अघ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• विप्रान्: Brahmins
• विप्रान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• वेदविदः: knowers of the Veda
• वेदविदः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + विद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; समासः उपपद-तत्पुरुषः (वेदं वेत्ति इति वेदविद्)

• शान्तान्: peaceful
• शान्तान्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (प्रातिपदिक; शम् धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; विशेषण (विप्रान्/यतीन्)

• यतीन्: ascetics
• यतीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• नियत: disciplined
• नियत: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि-यम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; क्तान्त विशेषण (disciplined)

• उज्ज्वलान्: radiant
• उज्ज्वलान्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उज्ज्वल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; विशेषण

Speaker

Unspecified (didactic instruction within Brahmottara Khaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: A serene seeker sits near a small hermitage, controlling senses (symbolized by subdued animals or bound reins), offering respectful salutations to Veda-chanting brāhmaṇas and radiant ascetics.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Master the inner enemies and seek elevating company—Vedic knowers and disciplined ascetics—to stabilize one-pointed devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha; the verse emphasizes inner conquest and satsanga as the true ‘place’ of spiritual growth.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual; it prescribes tapas-like discipline (niyama) and reverence/association with Vedic Brahmins and yatīs.