Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 4

Devanagari script

संध्यास्नापरित्यक्तो गंधमाल्यांबरप्रियः । कुस्त्रीसक्तः कुमार्गस्थो यथा पूर्वमजामिलः

Transliteration

saṃdhyāsnāparityakto gaṃdhamālyāṃbarapriyaḥ | kustrīsaktaḥ kumārgastho yathā pūrvamajāmilaḥ

Translation

اس نے سندھیا وندنا اور غسل کے آداب ترک کر دیے؛ خوشبوؤں، ہاروں اور نفیس لباسوں کا شیدائی بن گیا۔ بدکردار عورت کی صحبت میں پڑ کر وہ کج راہ پر جا کھڑا ہوا—جیسے قدیم اجامل۔

Word by Word

• संध्या-स्ना-परित्यक्तः: having abandoned twilight-bath (ritual)
• संध्या-स्ना-परित्यक्तः: Karta (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संध्या (प्रातिपदिक) + स्ना (प्रातिपदिक; स्नान) + परि-त्यज् (धातु) → त्यक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); तत्पुरुष-समास (संध्यायाः स्नानं परित्यक्तः)

• गंध-माल्य-अंबर-प्रियः: fond of perfumes, garlands, and fine clothes
• गंध-माल्य-अंबर-प्रियः: Karta (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गंध (प्रातिपदिक) + माल्य (प्रातिपदिक) + अंबर (प्रातिपदिक) + प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समाहार-द्वन्द्व/समुच्चयार्थ (गंधं च माल्यं च अंबरं च प्रियं यस्य)

• कु-स्त्री-सक्तः: attached to immoral women
• कु-स्त्री-सक्तः: Karta (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कु (अव्यय-उपसर्ग/निन्दार्थ) + स्त्री (प्रातिपदिक) + सक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सञ्ज्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); तत्पुरुष-समास (कुस्त्रियां सक्तः)

• कु-मार्ग-स्थः: standing on the wrong path
• कु-मार्ग-स्थः: Karta (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कु (अव्यय-उपसर्ग/निन्दार्थ) + मार्ग (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त (क्त/स्थ-प्रत्ययान्त); तत्पुरुष-समास (कुमार्गे स्थितः)

• यथा: as/like
• यथा: Sambandha (Comparison/उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (comparative/‘as, like’)

• पूर्वम्: formerly
• पूर्वम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्वम् (अव्यय; पूर्व-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• अजामिलः: Ajāmila
• अजामिलः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: अजामिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in this snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Āvantya (Ujjayinī-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Mandara neglects sandhyā and snāna, adorning himself with perfumes and garlands, stepping onto a ‘wrong path’; a faint visual echo of Ajāmila’s story hovers as a moral mirror.

Characters & Entities

• Ajāmila

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Neglect of daily dharma (sandhyā worship, purity practices) combined with harmful company leads one onto a destructive path.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tirtha is praised in this verse; it functions as moral framing within the Avanti-set narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

It implicitly upholds sandhyā worship and snāna (ritual bathing) as obligatory daily disciplines, by condemning their abandonment.