Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 2

Devanagari script

विचित्रं शिवभक्तानां चरितं पापनाशनम् । स्वर्गापवर्गयोः सत्यं साधनं तद्ब्रवीम्यहम्

Transliteration

vicitraṃ śivabhaktānāṃ caritaṃ pāpanāśanam | svargāpavargayoḥ satyaṃ sādhanaṃ tadbravīmyaham

Translation

شیو کے بھکتوں کا چال چلن عجیب ہے، جو گناہوں کو مٹا دیتا ہے۔ یہی سچّا وسیلہ ہے—سورگ اور موکش دونوں کے لیے—یہ میں بیان کرتا ہوں۔

Word by Word

• विचित्रम्: wonderful
• विचित्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विचित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• शिवभक्तानाम्: of Śiva’s devotees
• शिवभक्तानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शिव + भक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (m. gen. pl.); समासः—षष्ठी-तत्पुरुष

• चरितम्: conduct, story, deeds
• चरितम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चरित (चर् धातु + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (n. nom./acc. sg.); क्तान्त-प्रातिपदिक

• पापनाशनम्: sin-destroying
• पापनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समासः—तत्पुरुष (पापस्य नाशनम्)

• स्वर्गापवर्गयोः: of heaven and liberation
• स्वर्गापवर्गयोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग + अपवर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन (gen. du.); समासः—द्वन्द्व (स्वर्गश्च अपवर्गश्च)

• सत्यम्: true, sure
• सत्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (n. nom./acc. sg.)

• साधनम्: means, practice
• साधनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: साधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (n. nom./acc. sg.)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-रूप (n. acc. sg.)

• ब्रवीमि: I say
• ब्रवीमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान/Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (सामान्यतः), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-रूप (1st person pronoun)

Speaker

Sūta

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and assembled sages

Visual Art Cues

Scene: Devotees of Śiva engaged in exemplary conduct: worship at a liṅga, feeding ascetics, truth-speaking, service; above them symbolic paths to svarga and apavarga, with Śiva’s grace unifying both.

Characters & Entities

• Sūta
• Śiva-bhaktāḥ
• Svarga
• Apavarga (mokṣa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional lives and narratives of Śiva’s devotees are upheld as purifying and as an authentic path yielding both worldly merit and ultimate liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; the verse praises the salvific power of Śiva-bhakta carita.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal ritual is stated; the implied practice is devotion and attentive listening/engagement with devotees’ lives.