Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 71

Devanagari script

अशेषवेदोपनिषत्पुराणशास्त्रावतंसोऽयमघांतकारी । पंचाक्षरस्यैव महाप्रभावो मया समासात्कथितो वरिष्ठः

Transliteration

aśeṣavedopaniṣatpurāṇaśāstrāvataṃso'yamaghāṃtakārī | paṃcākṣarasyaiva mahāprabhāvo mayā samāsātkathito variṣṭhaḥ

Translation

یہ تعلیم تمام ویدوں، اوپنشدوں، پرانوں اور شاستروں کا تاج ہے اور گناہوں کو مٹانے والی ہے۔ اے برگزیدہ! پنچاکشر کی عظیم تاثیر ہی میں نے اختصار سے بیان کر دی ہے۔

Word by Word

• अशेषवेदोपनिषत्पुराणशास्त्रावतंसः: the crest-jewel of all Vedas, Upaniṣads, Purāṇas and Śāstras
• अशेषवेदोपनिषत्पुराणशास्त्रावतंसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अशेष + वेद + उपनिषद् + पुराण + शास्त्र + अवतंस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (अशेषेषु वेदोपनिषत्पुराणशास्त्रेषु अवतंसः/शिरोमणिः)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अघान्तकारी: destroyer of sins
• अघान्तकारी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अघ + अन्त + कारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (अघस्य अन्तं करोति इति) विशेषण

• पञ्चाक्षरस्य: of the five-syllabled (mantra)
• पञ्चाक्षरस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पञ्च + अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास

• एव: indeed; alone
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• महाप्रभावः: great power; great efficacy
• महाप्रभावः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् प्रभावः)

• मया: by me
• मया: Kartr-karana (Agent-instrument/कर्ता-करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• समासात्: briefly; in summary
• समासात्: Kriya-vishesana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: समास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘संक्षेपेण’ इत्यर्थः

• कथितः: has been told; was described
• कथितः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (महाप्रभावः इति विषयः)

• वरिष्ठः: O best (one) / most excellent
• वरिष्ठः: Sambodhana-arthaka (Appositive/सम्बोधनार्थ)
• Type: Adjective
• Root: वरिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अतिशय-विशेषण (superlative)

Speaker

Śrī Guru (concluding praise)

Skanda Dialogue

Listener: Variṣṭha/Rājendra (king)

Visual Art Cues

Scene: The sage, like a teacher concluding a discourse, holds a manuscript; above him appear symbolic layers—Vedas, Upaniṣads, Purāṇas—converging into the five-syllabled mantra shining like a crown.

Characters & Entities

• Pañcākṣara
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Pañcākṣarī is upheld as a supreme, scripturally endorsed means for destroying sin and establishing dharmic purity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is glorified; the verse glorifies the mantra itself as a universal purifier.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit prescription: devotionally practice the Pañcākṣara (Śaiva Pañcākṣarī) as a principal sādhanā for purification.