Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 46

Devanagari script

तेन मंत्रानुभावेन ममांगं कलुषोज्झितम् । स्प्रष्टुं न शक्यते पुंभिः सपापैर्देवैवर्जितैः

Transliteration

tena maṃtrānubhāvena mamāṃgaṃ kaluṣojjhitam | spraṣṭuṃ na śakyate puṃbhiḥ sapāpairdevaivarjitaiḥ

Translation

اُس منتر کے اثر سے میرا بدن آلودگی سے پاک ہو گیا ہے؛ گناہوں کے بوجھ تلے دبے اور دیوی آچرن سے محروم مرد مجھے چھو نہیں سکتے۔

Word by Word

• तेन: by that
• तेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (instrumental singular)

• मन्त्र-अनुभावेन: by the power/effect of the mantra
• मन्त्र-अनुभावेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + अनुभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (मन्त्रस्य अनुभावः)

• मम: of me / my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी) एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (genitive singular)

• अङ्गम्: body/limb
• अङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया (1st/प्रथमा or 2nd/द्वितीया) एकवचनम्; कर्म/उद्देश्ये सन्दर्भः

• कलुष-उज्झितम्: free from impurity
• कलुष-उज्झितम्: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कलुष (प्रातिपदिक) + उज्झित (उज्झि √उज्झ्/त्यज्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘त्यक्तम्’; तत्पुरुषः (कलुषं उज्झितम्)

• स्प्रष्टुम्: to touch
• स्प्रष्टुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: स्पृश् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-रूपम् (infinitive)

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः (negation particle)

• शक्यते: is possible
• शक्यते: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शक् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (present), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (passive)

• पुंभिः: by men
• पुंभिः: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुम्स्/पुं (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) बहुवचनम्

• स-पापैः: with sins / sinful
• स-पापैः: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय-उपसर्गार्थक) + पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) बहुवचनम्; कर्मधारयः (पापैः सह = पापयुक्तैः)

• देव-एव-र्जितैः: shunned even by the gods
• देव-एव-र्जितैः: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: देव (प्रातिपदिक) + एव (अव्यय) + वर्जित (वर्ज् धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; तत्पुरुषः (देवैः वर्जिताः) मध्ये ‘एव’ अव्यय-निपातः (emphasis)

Speaker

Queen

Visual Art Cues

Scene: A radiant, purified queen stands with a subtle aura (tejas) formed by mantra; shadowed figures representing sinful men recoil, unable to approach her sanctity.

Characters & Entities

• Śiva
• Durvāsā
• King
• Queen

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Mantra joined with purity (śauca) transforms the practitioner; sin and ungodly conduct obstruct spiritual proximity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the emphasis is on inner sanctity produced by Śaiva mantra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Mantra practice and purity are implied as necessary disciplines for spiritual protection and sanctity.