Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 15

Devanagari script

भवपाशनिबद्धानां देहिनां हितकाम्यया । आहोंनमः शिवायेति मंत्रमाद्यं शिवः स्वयम्

Transliteration

bhavapāśanibaddhānāṃ dehināṃ hitakāmyayā | āhoṃnamaḥ śivāyeti maṃtramādyaṃ śivaḥ svayam

Translation

دنیاوی بھَو کے پھندے میں بندھے ہوئے جسم دار جیووں پر کرپا کرکے، اُن کی بھلائی کی خواہش سے، خود بھگوان شِو نے آدی منتر فرمایا: ‘اوم، نمः شِوائے’۔

Word by Word

• भवपाशनिबद्धानाम्: of those bound by the noose of worldly existence
• भवपाशनिबद्धानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: भव (प्रातिपदिक) + पाश (प्रातिपदिक) + निबद्ध (कृदन्त; नि√बन्ध्)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; विशेषण—देहिनाम्; समासः—भवस्य पाशः (षष्ठी-तत्पुरुष) + पाशेन निबद्ध (तृतीया-तत्पुरुष)

• देहिनाम्: of embodied beings
• देहिनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• हितकाम्यया: with the desire for their welfare
• हितकाम्यया: Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
• Type: Noun
• Root: हित (प्रातिपदिक) + काम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; हेतौ/साधने (instrumental of motive/means); समासः—हितं काम्यते यस्या सा (उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-भाव)

• आहोम्: indeed / ah!
• आहोम्: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: आहोम् (अव्यय/निपात)
• Form: निपात (exclamatory/particle)

• नमः: salutation
• नमः: Karma/Predicate nominal (Object/प्रयोगगत)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः (salutation-formula)

• शिवाय: to Śiva
• शिवाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन

• इति: thus
• इति: Quotative marker (इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-समाप्ति सूचक अव्यय (quotative particle)

• मन्त्रम्: the mantra
• मन्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• आद्यम्: prime/first
• आद्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण—मन्त्रम्

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Emphasis (विशेषणभाव)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (emphatic/reflexive adverb)

Speaker

Deductive attribution: Purāṇic narrator in Brahmottara-khaṇḍa (likely Sūta/compilational voice)

Visual Art Cues

Scene: Śiva, serene and compassionate, bestows the primal mantra to suffering embodied beings bound by a dark noose of saṃsāra; the mantra appears as luminous syllables emerging from Śiva’s heart or ḍamaru-sound, cutting the noose.

Characters & Entities

• Śiva
• Oṃ
• Namaḥ Śivāya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Śiva-mantra is given as a compassionate remedy for bondage to saṃsāra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse frames the mantra as a universal saving means.

What ritualistic prescription is mentioned?

Chanting the mantra ‘Oṃ namaḥ śivāya’ (japa) is indicated as the primary practice.