Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

तपः कृत्वा सुविपुलं सुरासुरभयंकरम् । पौलस्त्यमन्दिरे चैव चिक्रीड नृपसत्तम

tapaḥ kṛtvā suvipulaṃ surāsurabhayaṃkaram | paulastyamandire caiva cikrīḍa nṛpasattama

اس نے نہایت عظیم تپسیا کی، جو دیوتاؤں اور اسوروں تک کے لیے ہیبت ناک تھی؛ اور اے بہترین بادشاہ، وہ پَولستیہ کے مندر میں بھی کھیلا کرتا رہا۔

tapaḥausterity; penance
tapaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्म (कृत्वा इत्यस्य)
kṛtvāhaving performed
kṛtvā:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्तम् (gerund/absolutive): ‘having done’
su-vipulamvery extensive; great
su-vipulam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + vipula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् (tapaḥ-विशेषणम्)
surāsura-bhayaṃkaramterrifying to gods and demons
surāsura-bhayaṃkaram:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsura (प्रातिपदिक) + asura (प्रातिपदिक) + bhayaṃkara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (surāsurāṇāṃ bhayaṃkaraṃ); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् (tapaḥ-विशेषणम्)
paulastya-mandirein the temple/shrine of Paulastya
paulastya-mandire:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpaulastya (प्रातिपदिक) + mandira (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (paulastyasya mandiram); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
caand
ca:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)
evaindeed; just
eva:
Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)
cikrīḍaplayed; sported
cikrīḍa:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkrīḍ (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3), एकवचन; परस्मैपदम्
nṛpa-sattamaO best of kings
nṛpa-sattama:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक) + sat-tama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (nṛpāṇāṃ sattamaḥ); पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

Mārkaṇḍeya (to Yudhiṣṭhira)

Tirtha: Paulastya-mandira (associated locus within Kuṇḍaleśvara area)

Type: temple

Listener: A king (nṛpasattama)

Scene: The Yakṣa Kuṇḍadhāra performs fierce austerities near a shrine labeled Paulastya-mandira; devas and asuras watch from the sky in apprehension; the air shimmers with heat of tapas.

P
Paulastya (mandira/shrine)
Y
Yakṣa Kuṇḍadhāra (implied)

FAQs

Intense tapas performed in a sanctified place magnifies spiritual potency and leads to extraordinary attainment.

Kuṇḍaleśvara’s sacred complex, including the Paulastya shrine/temple mentioned in the narrative.

Tapas (austerity) is highlighted as the principal practice associated with the site’s power.