Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Rishi: Vājasaneyin ritual tradition
Devata: Agni; Daivī Dhī; collective Devas (mind-born)
Chandas: Yajus (mixed; with ṛg-like cadence in places)

व्र॒तं कृ॑णुता॒ग्निर्ब्रह्मा॒ग्निर्य॒ज्ञो वन॒स्पति॑र्य॒ज्ञिय॑: । दैवीं॒ धियं॑ मनामहे सुमृडी॒काम॒भिष्ट॑ये वर्चो॒धां य॒ज्ञवा॑हसᳪ सुती॒र्था नो॑ अस॒द्वशे॑ । ये दे॒वा मनो॑जाता मनो॒युजो॒ दक्ष॑क्रतव॒स्ते नो॑ऽवन्तु॒ ते न॑: पान्तु॒ तेभ्य॒: स्वाहा॑

vratáṃ kṛṇutāgnír brahmā́gnír yajñó vanaspátir yajñíyaḥ | daivī́ṃ dhíyaṃ manāmahe sumṛḍī́kām abhíṣṭaye varcó-dhāṃ yajñávāhasaṃ sutī́rthā no asád váśe | yé devā́ manojātā manoyújo dákṣakratavas té no ’vantu té naḥ pāntu tébhyaḥ svā́hā

Establish ye the holy observance: Agni is the sacred power; Agni is the sacrifice; the Lord of the Forest is meet for sacrifice. We meditate on divine Thought, most gracious, for our desire—on her, the seat of lustre, the bearer of the sacrifice—may she, of goodly fords, sit among us in our control. May the gods, mind-born, mind-yoked, of skilful purpose, help us; may they guard us: to them—Svāhā!

व्रतम् । कृणुत । अग्निः । ब्रह्म । अग्निः । यज्ञः । वनस्पतिः । यज्ञियः । दैवीम् । धियम् । मनामहे । सुमृडीकाम् । अभिष्टये । वर्चः-धाम् । यज्ञ-वाहसम् । सु-तीर्थाः । नः । असत् । वशे । ये । देवाः । मनः-जाताः । मनः-युजः । दक्ष-क्रतवः । ते । नः । अवन्तु । ते । नः । पान्तु । तेभ्यः । स्वाहा ।

व्रतम्vow; sacred observance
व्रतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
कृणुतdo; perform
कृणुत:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ब्रह्माBrahman; the priest Brahmā
ब्रह्मा:
समानााधिकरण (अग्निः के साथ)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्म (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ/समानााधिकरण
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
यज्ञःsacrifice
यज्ञः:
समानााधिकरण (अग्निः के साथ)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
वनस्पतिःlord of the forest; (sacrificial) tree/wood
वनस्पतिः:
समानााधिकरण
TypeNoun
Rootवनस्पति (प्रातिपदिक)
यज्ञियःfit for sacrifice; sacrificial
यज्ञियः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootयज्ञिय (प्रातिपदिक)
दैवीम्divine
दैवीम्:
कर्म (धियम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootदैवी (प्रातिपदिक)
धियम्thought; insight; prayer
धियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधि (प्रातिपदिक)
मनामहेwe think upon; we invoke in mind
मनामहे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु) / मन्महे (आत्मनेपद)
सुमृडीकाम्good mercy; gracious favor
सुमृडीकाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसु-मृडीका (प्रातिपदिक)
अभिष्टयेfor desired help/aid
अभिष्टये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअभिष्टि (प्रातिपदिक)
वर्चोधाम्having splendor as abode; splendor-bearing
वर्चोधाम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootवर्चस्-धामन् (समास; प्रातिपदिक)
यज्ञवाहसम्the sacrifice-bearer (Agni)
यज्ञवाहसम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootयज्ञ-वाहस (प्रातिपदिक; समास)
सुतीर्थाःhaving good fords/holy passages; well-guiding
सुतीर्थाः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसु-तीर्थ (प्रातिपदिक)
नःof us / to us
नः:
सम्बन्ध/सम्प्रदान (प्रसङ्गानुसार)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
असत्may it be; let it sit/be present
असत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
वशेin control; under sway
वशे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवश (प्रातिपदिक)
येwho; which
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
देवाःgods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
मनोजाताःmind-born
मनोजाताः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमनस्-जाता (कृदन्त/समास)
मनःयुजःyoked by mind; mind-harnessed
मनःयुजः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमनस्-युज् (प्रातिपदिक; समास)
दक्षक्रतवःof skillful will/power; able-minded
दक्षक्रतवः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootदक्ष-क्रतु (प्रातिपदिक; समास)
तेthey
ते:
कर्तृ (अवन्तु/पान्तु के)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
नःus
नः:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अवन्तुmay they protect
अवन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअव् (धातु)
तेthey
ते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
नःus
नः:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पान्तुmay they guard
पान्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
तेभ्यःto them
तेभ्यः:
सम्प्रदान (स्वाहा के साथ)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
स्वाहाsvāhā (oblatory exclamation)
स्वाहा:
(यज्ञीय-उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
A
Agni
V
Vanaspati
D
Daivī Dhī
M
Manojāta Devāḥ (mind-born gods)