Mantra 9
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurveda school transmission)
Devata: Makha/Yajña; implicitly Prajāpati and the deities of the devayajana
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
अश्व॑स्य त्वा॒ वृष्ण॑ः श॒क्ना धू॑पयामि देव॒यज॑ने पृथि॒व्याः । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे ।
Transliteration
aśvásya tvā vṛ́ṣṇaḥ śaknâ dhū́payāmi devayájane pṛthivyā́ḥ | makhā́ya tvā makhásya tvā śī́rṣṇe |
Translation
Thee, belonging to the stallion-horse, with effective power do I incense on the gods’ sacrificial ground of Earth. For Makha (the Sacrifice) thee; of Makha thee; for the head thee.
Padapatha (Word Analysis)
अश्वस्य । त्वा । वृष्णः । शक्ना । धूपयामि । देवयजने । पृथिव्याः । मखाय । त्वा । मखस्य । त्वा । शीर्ष्णे ।
Word by Word
अश्वस्यof the horse
अश्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
त्वाyou (thee)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृष्णःof the bull/virile one
वृष्णः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
शक्नाwith ability; powerfully
शक्ना:
करण
TypeIndeclinable
Rootशक्ना (अव्यय; साधन/करणवाचक)
धूपयामिI fumigate/incense
धूपयामि:
कर्तृ (अहं)
TypeVerb
Rootधूपय् (धातु; धूपयति)
देवयजनेin the divine place of sacrifice
देवयजने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदेवयजन (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
मखायfor the sacrifice (mákha)
मखाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मखस्यof the sacrifice
मखस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शीर्ष्णेon/at the head
शीर्ष्णे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootशीर्षन् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
M
Makha (Yajña / Sacrifice-personified)P
Pṛthivī (Earth)P
Prajāpati (implicit)D
Devāḥ (the gods collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes