Mantra 30
Rishi: RV-derived protective formulae; Śukla redaction attribution traditional
Devata: Aśvinau (primary), with Mitra-Varuṇa, Aditi, Sindhu, Pṛthivī, Dyauḥ (secondary)
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by RV source)
Samhita Patha (Devanagari)
द्युभि॑र॒क्तुभि॒ः परि॑ पातम॒स्मानरि॑ष्टेभिरश्विना॒ सौभ॑गेभिः । तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒ः सिन्धु॑ः पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥
Transliteration
dyúbhir aktúbhiḥ pári pātam asmān áriṣṭebhir aśvinā sáubhagebhiḥ | tán no mitró váruṇo māmahantām áditiḥ síndhuḥ pr̥thivī utá dyáuḥ ||
Translation
With days and nights encompass and guard us, O Aśvins, with protections uninjured and with prosperities. May Mitra and Varuṇa magnify us; and Aditi, and Sindhu, and Earth, and also Heaven.
Padapatha (Word Analysis)
द्युभिः॑ । अ॒क्तुभिः॑ । परि॑ । पातम् । अ॒स्मान् । अरि॑ष्टेभिः । अ॒श्वि॒ना॒ । सौभ॑गेभिः । तत् । नः॒ । मि॒त्रः । वरु॑णः । म॒म॒ह॒न्ता॒म् । अदि॑तिः । सिन्धुः॑ । पृ॒थि॒वी । उ॒त । द्यौः ॥
Word by Word
द्युभिःwith the heavenly lights / with the days (lit. ‘with dyus’)
द्युभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootद्युभ् (द्युभ्/द्यौः-प्रातिपदिक ‘द्युभ्’ = द्युतिमत्/द्युलोकसम्बद्ध) अथवा ‘द्यु’ (द्यौस्) से तृतीया बहुवचन
अक्तुभिःwith the nights
अक्तुभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअक्तु (प्रातिपदिक) ‘अक्तु’ = रात्रि/अन्धकार/निशा
परिaround, all around
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि
पातम्protect (you two), guard
पातम्:
—
TypeVerb
Rootपा (रक्षणे) + लोट्
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
अरिष्टेभिःwith uninjured (safe) [means] / with unharming [powers]
अरिष्टेभिः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootअरिष्ट (प्रातिपदिक) = अनिष्ट/अविघ्न/अक्षत (unharmed, uninjured) अथवा ‘अरिष्ट’ = सुरक्षा/अविघ्नता
अश्विनाO Aśvins (you two)
अश्विना:
Kartā (सम्बोधित) / संबोधन
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक) = अश्विनौ
सौभागेभिःwith auspicious fortunes / with blessings
सौभागेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसौभाग्य (प्रातिपदिक) = good fortune, auspiciousness
तत्that
तत्:
Karma (of ‘मामहन्ताम’) / or विषय
TypePronoun
Rootतद्
नःfor us / of us
नः:
Sampradāna (for us) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
मित्रःMitra
मित्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक) देवता-नाम
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक) देवता-नाम
मामहन्ताम्may the two favor/bless
मामहन्ताम्:
—
TypeVerb
Rootमंह्/मह् (पूजायाम्/वर्धने) + आ- (उपसर्ग) ; caus./denom. sense ‘to gladden, to favor’ + लोट्
अदितिःAditi
अदितिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक) देवता-नाम
सिन्धुःSindhu (river/ocean)
सिन्धुः:
Kartā
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक) = river/ocean; देवतारूपेण
पृथिवीEarth
पृथिवी:
Kartā
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत
द्यौःHeaven (Sky)
द्यौः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्यौस् (प्रातिपदिक) = heaven, sky
Entities Mentioned
A
AśvinauM
MitraV
VaruṇaA
AditiS
SindhuP
PṛthivīD
DyauḥRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes