Mantra 42
Rishi: Not specified.
Devata: Iṣudhi (quiver) / martial abundance and victory.
Chandas: Triṣṭubh-like.
Samhita Patha (Devanagari)
ब॒ह्वी॒नां पि॒ता ब॒हुर॑स्य पु॒त्रश्चि॒श्चा कृ॑णोति॒ सम॑नाव॒गत्य॑ । इ॒षु॒धिः सङ्का॒ पृत॑नाश्च॒ सर्वा॑: पृ॒ष्ठे निन॑द्धो जयति॒ प्रसू॑तः
Transliteration
bahvīnā́ṃ pitā́ bahúr asya putráś ciścā́ kṛṇoti samánāvagátya | iṣudhíḥ sáṅkā pṛ́tanāś ca sárvāḥ pṛṣṭhé ninaddhó jayati prasū́taḥ
Translation
Father of many, and many his offspring, he maketh ready (his work) when he hath reached the encounter. The quiver, the fastening, and all the battles—bound upon the back—he, when impelled, winneth.
Padapatha (Word Analysis)
बह्वीनाम् । पिता । बहुः । अस्य । पुत्रः । चिश्चा । कृणोति । समना-अवगत्य । इषुधिः । सङ्का । पृतनाः । च । सर्वाः । पृष्ठे । निनद्धः । जयति । प्रसूतः
Word by Word
ब॒ह्वी॒नाम्of many (feminine beings/things)
ब॒ह्वी॒नाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootबह्वी (स्त्री. बहु-प्रातिपदिकस्य स्त्रीलिङ्गरूपम्)
पि॒ताfather
पि॒ता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ
ब॒हुःmany / much
ब॒हुः:
कर्तृ (पिता इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootबहु
अस्यof this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
पु॒त्रःson
पु॒त्रः:
कर्तृ (समुच्चितः)
TypeNoun
Rootपुत्र
चि॒श्चाand indeed / and also
चि॒श्चा:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय) + इव/च (निपात-समुच्चयः; वैदिकः ‘चिश्च’ = ‘च एव/च च’)
कृ॑णोतिmakes / does
कृ॑णोति:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ
सम॑नtogether / in concord
सम॑न:
कर्म (क्रियाविशेषण-भावेन)
TypeNoun (abstract) / Adverbial noun
Rootसमन (प्रातिपदिक; ‘सम’+‘अन’/‘समन’ = ‘समान/सम्यक्’ अर्थे)
अव॒गत्य॑having understood / having come to know
अव॒गत्य॑:
— (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerbal derivative
Rootअव + √गम्
इ॒षु॒धिःquiver
इ॒षु॒धिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइषुधि
सङ्का॒strap / fastening-band (for the quiver)
सङ्का॒:
कर्तृ (समुच्चितः)
TypeNoun
Rootसङ्का (प्रातिपदिक)
पृत॑नाःbattles / armies
पृत॑नाः:
कर्तृ (समुच्चितः)
TypeNoun
Rootपृतना
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
सर्वाःall
सर्वाः:
कर्तृ (पृतनाः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसर्व
पृ॒ष्ठेon the back
पृ॒ष्ठे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृष्ठ
निन॑द्धःbound / fastened
निन॑द्धः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeVerbal adjective (past passive participle)
Rootनि + √नह्
जयतिconquers / wins
जयति:
क्रिया
TypeVerb
Rootजि
प्रसू॑तःimpelled / sent forth
प्रसू॑तः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeVerbal adjective (past passive participle)
Rootप्र + √सू
Entities Mentioned
I
Iṣudhi (Quiver as a devatā/implement-deity)P
Pṛtanā (Battles/hostilities personified)J
Jaya (Victory, as outcome-power)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes