Mantra 9
Rishi: Vājasaneyin tradition.
Devata: Bṛhaspati; Aśvins; Agni (as divine physician).
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒मु॒त्र॒भूया॒दध॒ यद्य॒मस्य॒ बृह॑स्पते अ॒भिश॑स्ते॒रमु॑ञ्चः । प्रत्यौ॑हताम॒श्विना॑ मृ॒त्युम॑स्माद्दे॒वाना॑मग्ने भि॒षजा॒ शची॑भिः
Transliteration
amutra̱bhūyā́d adhá yád yámasya bṛ́haspate abhíśaster ámuñcaḥ | práty auhatām aśvínā mṛtyúm asmād devā́nām agne bhiṣájā śácībhiḥ ||
Translation
May he be for yonder world in due season; since, O Bṛhaspati, thou hast loosed him from Yama’s baneful imprecation. Let the Aśvins drive back death from us; O Agni, physician of the gods, with thy potent powers.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒मु॒त्र॒ऽभूयात् । अ॒ध॒ । यत् । य॒मस्य॑ । बृह॑स्पते । अ॒भि॒ऽश॑स्तेः । अ॒म्॒ु॒ञ्चः । प्रति॑ । औ॒ह॒ता॒म् । अ॒श्विना॑ । मृ॒त्युम् । अ॒स्मात् । दे॒वाना॑म् । अ॒ग्ने॒ । भि॒षजा॑ । शची॑भिः ।
Word by Word
अमुत्रthere (in yonder world)
अमुत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअमुत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)
भूयात्may it be / may he become
भूयात्:
—
TypeVerb
Root√भू (भवति)
अधthen / moreover
अध:
—
TypeIndeclinable
Rootअध (अथ/अध)
यत्whatever (that which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यमस्यof Yama
यमस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
—
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
अभिशस्तेःfrom the imprecation/accusation
अभिशस्तेः:
Apādāna
TypeNoun
Rootअभिशस्ति (प्रातिपदिक)
अमुञ्चःyou released
अमुञ्चः:
—
TypeVerb
Root√मुच् (मुञ्चति) + अ (अगम)
प्रतिback; in return; towards
प्रति:
—
TypeIndeclinable
Rootप्रति
औहताम्let the two carry/drive away
औहताम्:
—
TypeVerb
Root√वह् (वहति) + आ + उ (वह् > ऊह्/ओह् वैदिक-रूप)
अश्विनाO Aśvins (you two)
अश्विना:
—
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
मृत्युम्death
मृत्युम्:
Karma
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
अस्मात्from this (person/us)
अस्मात्:
Apādāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
—
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
भिषजाas/with the healer (physician)
भिषजा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभिषज् (प्रातिपदिक)
शचीभिःwith powers/skillful means
शचीभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशची (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
B
BṛhaspatiA
AśvinsA
Agni (Bhishaj)Y
YamaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes