Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Indra-Agni, Sarasvatī, Mitra, Waters, Nirṛti, Agni-Soma, Serpents, Viṣṇu, Pūṣan, Tvaṣṭṛ, Indra, Varuṇa, Yamī, Dyāvāpṛthivī, Viśve Devāḥ
Chandas: Yajus (prose enumeration)

इ॒न्द्रा॒ग्न्योः प॑क्ष॒ति: सर॑स्वत्यै॒ निप॑क्षतिर्मि॒त्रस्य॑ तृ॒तीया॒पां च॑तु॒र्थी निरृ॑त्यै पञ्च॒म्यग्नीषोम॑योः ष॒ष्ठी स॒र्पाणा॑ᳪ सप्त॒मी विष्णो॑रष्ट॒मी पू॒ष्णो न॑व॒मी त्वष्टु॑र्दश॒मीन्द्र॑स्यैकाद॒शी वरु॑णस्य द्वाद॒शी य॒म्यै त्र॑योद॒शी द्यावा॑पृथि॒व्योर्दक्षि॑णं पा॒र्श्वं विश्वे॑षां दे॒वाना॒मुत्त॑रम्

indrāgnýoḥ pakṣatíḥ sárasvatyai nípakṣatir mítrasya tṛtī́yā apā́ṃ caturthī́ nírṛtyai pañcamī́ agnīṣómayoḥ ṣaṣṭhī́ sarpā́ṇāṃ saptamī́ víṣṇor aṣṭamī́ pūṣṇó navamī́ tváṣṭur daśamī́ índrasyaikādaśī́ váruṇasya dvādaśī́ yámyai trayodaśī́ dyā́vā-pṛthivyór dákṣiṇaṃ pārśváṃ víśveṣāṃ devā́nām úttaram

Indra-and-Agni’s is the wing; Sarasvatī’s the under-wing; Mitra’s the third; the Waters’ the fourth; Nirṛti’s the fifth; Agni-and-Soma’s the sixth; the Serpents’ the seventh; Viṣṇu’s the eighth; Pūṣan’s the ninth; Tvaṣṭṛ’s the tenth; Indra’s the eleventh; Varuṇa’s the twelfth; Yamī’s the thirteenth; Heaven-and-Earth are the right flank; of all the Gods is the upper (or northern) side.

इन्द्रा-अग्न्योः । पक्षतिः । सरस्वत्यै । निपक्षतिः । मित्रस्य । तृतीया । अपाम् । चतुर्थी । निरृत्यै । पञ्चमी । अग्नीषोमयोः । षष्ठी । सर्पाणाम् । सप्तमी । विष्णोः । अष्टमी । पूष्णः । नवमी । त्वष्टुः । दशमी । इन्द्रस्य । एकादशी । वरुणस्य । द्वादशी । यम्यै । त्रयोदशी । द्यावा-पृथिव्योः । दक्षिणम् । पार्श्वम् । विश्वेषाम् । देवानाम् । उत्तरम्

इन्द्राग्न्योःof Indra and Agni
इन्द्राग्न्योः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootइन्द्र + अग्नि (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास) → इन्द्राग्नि
पक्षतिः(is) the side/wing (portion)
पक्षतिः:
कर्तृ/विधेय (nominal predicate)
TypeNoun
Rootपक्षति (प्रातिपदिक; ‘पक्ष’/‘पक्षति’ नाम)
सरस्वत्यैfor Sarasvatī
सरस्वत्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
निपक्षतिः(is) the lower side/under-wing (portion)
निपक्षतिः:
कर्तृ/विधेय (nominal predicate)
TypeNoun
Rootनि + पक्षति (प्रातिपदिक; ‘निपक्षति’ नाम)
मित्रस्यof Mitra
मित्रस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
तृतीयाthe third
तृतीया:
विशेषण/विधेय
TypeAdjective (ordinal)
Rootतृतीय (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root
चतुर्थीthe fourth
चतुर्थी:
विशेषण/विधेय
TypeAdjective (ordinal)
Rootचतुर्थ (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
निरृत्यैfor Nirṛti
निरृत्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootनिरृति (प्रातिपदिक)
पञ्चमीthe fifth
पञ्चमी:
विशेषण/विधेय
TypeAdjective (ordinal)
Rootपञ्चम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
अग्नीषोमयोःof Agni and Soma
अग्नीषोमयोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअग्नि + सोम (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास) → अग्नीषोम
षष्ठीthe sixth
षष्ठी:
विशेषण/विधेय
TypeAdjective (ordinal)
Rootषष्ठ (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
सर्पाणाम्of the serpents
सर्पाणाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
सप्तमीthe seventh
सप्तमी:
विशेषण/विधेय
TypeAdjective (ordinal)
Rootसप्तम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
अष्टमीthe eighth
अष्टमी:
विशेषण/विधेय
TypeAdjective (ordinal)
Rootअष्टम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
पूष्णःof Pūṣan
पूष्णः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
नवमीthe ninth
नवमी:
विशेषण/विधेय
TypeAdjective (ordinal)
Rootनवम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
त्वष्टुःof Tvaṣṭṛ
त्वष्टुः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
दशमीthe tenth
दशमी:
विशेषण/विधेय
TypeAdjective (ordinal)
Rootदशम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
एकादशीthe eleventh
एकादशी:
विशेषण/विधेय
TypeAdjective (ordinal)
Rootएकादश (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
द्वादशीthe twelfth
द्वादशी:
विशेषण/विधेय
TypeAdjective (ordinal)
Rootद्वादश (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
यम्यैfor Yamī
यम्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयमी (प्रातिपदिक)
त्रयोदशीthe thirteenth
त्रयोदशी:
विशेषण/विधेय
TypeAdjective (ordinal)
Rootत्रयोदश (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
द्यावापृथिव्योःof Heaven and Earth
द्यावापृथिव्योः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootद्यावा (द्यौ) + पृथिवी (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास) → द्यावापृथिवी
दक्षिणम्the right (side)
दक्षिणम्:
कर्म (object/complement)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
पार्श्वम्flank/side
पार्श्वम्:
कर्म (object/complement)
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
विश्वेषाम्of all
विश्वेषाम्:
सम्बन्ध
TypeAdjective (pronominal)
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
उत्तरम्the upper/northern (side)
उत्तरम्:
कर्म (object/complement)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
I
Indra-Agni
S
Sarasvatī
M
Mitra
Ā
Āpas (Waters)
N
Nirṛti
A
Agni-Soma
S
Sarpāḥ (Serpents)
V
Viṣṇu
P
Pūṣan
T
Tvaṣṭṛ
I
Indra
V
Varuṇa
Y
Yamī
D
Dyāvāpṛthivī
V
Viśve Devāḥ