Mantra 37
Rishi: Yājñavalkya-tradition.
Devata: Ardhamāsa; Māsa; Gandharvas; Apsarases; Mṛtyu.
Chandas: Yajus (prose).
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒न्य॒वा॒पो॒ऽर्धमा॒साना॒मृश्यो॑ म॒यूर॑ः सुप॒र्णस्ते ग॑न्ध॒र्वाणा॑म॒पामु॒द्रो मा॒सां क॒श्यपो॑ रो॒हित्कु॑ण्डृ॒णाची॑ गो॒लत्ति॑का॒ ते॑ऽप्स॒रसां॑ मृ॒त्यवे॑ऽसि॒तः
Transliteration
anyavā́po ’rdhamāsā́nām ṛ́śyo mayū́raḥ supárṇas te gandharvā́ṇām apā́mudro mā́sāṃ kaśyápo rohít kuṇḍṛṇā́cī goláttikā te ’psarásāṃ mṛ́tyave ’sitáḥ
Translation
The anyavāpa is of the half-months; the ṛśya, the peacock, the fair-winged (bird)—these are of the Gandharvas. The apāmudra is of the months: Kaśyapa, Rohit, Kuṇḍṛṇācī, Golattikā—these are of the Apsarases. For Death is the black (victim).
Padapatha (Word Analysis)
अन्यवापः । अर्धमासानाम् । ऋश्यः । मयूरः । सुपर्णः । ते । गन्धर्वाणाम् । अपामुद्रः । मासाम् । कश्यपः । रोहित् । कुण्डृणाची । गोलत्तिका । ते । अप्सरसाम् । मृत्यवे । असितः ।
Word by Word
अन्यवापःthe other (one) ‘Vāpa’ (name/title)
अन्यवापः:
Kartā
TypeNoun
Rootअन्य + वाप (प्रातिपदिक) / वापस्- (जल/वापः)
अर्धमासानाम्of the half-months
अर्धमासानाम्:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootअर्धमास (प्रातिपदिक) = अर्ध + मास
ऋश्यःṚśya (name; a rishi/being)
ऋश्यः:
Kartā
TypeNoun
Rootऋश्य (प्रातिपदिक) / ऋष्य-
मयूरःpeacock
मयूरः:
Kartā
TypeNoun
Rootमयूर (प्रातिपदिक)
सुपर्णःSuparṇa (the well-winged one; a bird/garuḍa-type)
सुपर्णः:
Kartā
TypeNoun
Rootसुपर्ण (प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
Sambandha (Genitive)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गन्धर्वाणाम्of the Gandharvas
गन्धर्वाणाम्:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
अपाम्of the waters
अपाम्:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; जल)
उद्रःudra (otter/water-animal; name)
उद्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootउद्र (प्रातिपदिक)
मासाम्of the months
मासाम्:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
कश्यपःKaśyapa
कश्यपः:
Kartā
TypeNoun
Rootकश्यप (प्रातिपदिक)
रोहित्कुण्डृणाचीRohit-kuṇḍṛṇācī (a named Apsaras/being)
रोहित्कुण्डृणाची:
Kartā
TypeNoun
Rootरोहित् + कुण्डृणाची (प्रातिपदिक; समास/नाम)
गोलत्तिकाGolattikā (a named Apsaras/being)
गोलत्तिका:
Kartā
TypeNoun
Rootगोलत्तिका (प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
Sambandha (Genitive)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अप्सरसाम्of the Apsarases
अप्सरसाम्:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
मृत्यवेfor Death / to Death
मृत्यवे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(Copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
इतःfrom here / hence
इतः:
Apādāna (source/away-from)
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय; इदम्-तस्)
Entities Mentioned
A
Ardhamāsa (Half-months)M
Māsa (Months)G
GandharvasA
ApsarasesM
Mṛtyu (Death)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes