Mantra 33

Rishi: Yājñavalkya-tradition (White Yajus school attribution; specific r̥ṣi not individually marked for these catalogues).

Devata: Sarasvatī/Sarasvat; Manyu (as specified by dative assignments).

Chandas: Yajus (prose formula; not metrical in the strict ṛc-sense).

Samhita Patha (Devanagari)

सौ॒री ब॒लाका॑ शा॒र्गः सृ॑ज॒यः श॒याण्ड॑क॒स्ते मै॒त्राः सर॑स्वत्यै॒ शारि॑ः पुरुष॒वाक् श्वा॒विद्भौ॒मी शा॑र्दू॒लो वृक॒ः पृदा॑कु॒स्ते म॒न्यवे॒ सर॑स्वते॒ शुक॑ः पुरुष॒वाक्

Transliteration

saurī balākā śārgaḥ sṛ́jayaḥ śayā́ṇḍakas te maitrā́ḥ sárasvatyai śā́riḥ puruṣavā́k śvā́vid bhaumī śārdū́lo vṛ́kaḥ pṛ́dākus te mányave sárasvate śúkaḥ puruṣavā́k

Translation

The Solar (bird), the crane, the śārga, the sṛjaya, the ‘nesting-egg’—these are Maitra (victims), for Sarasvatī. The śāri, the man-speaking (bird); the porcupine, the terrestrial (creature); the tiger, the wolf, the spotted beast—these are for Manyu and for Sarasvat. The parrot, the man-speaking (bird).

Padapatha (Word Analysis)

सौरी । बलाका । शार्गः । सृजयः । शयाण्डकः । ते । मैत्राः । सरस्वत्यै । शारिः । पुरुषवाक् । श्वावित् । भौमी । शार्दूलः । वृकः । पृदाकुः । ते । मन्यवे । सरस्वते । शुकः । पुरुषवाक् ।

Word by Word

• सौरी: solar; belonging to the sun
• सौरी: Kartā (नाम-निर्देश/उद्देश्य-निर्देश)
• Type: Adjective
• Root: सौरि/सौरी (प्रातिपदिक; सूर्य-सम्बन्धी)

• बलाका: crane (a bird)
• बलाका: Kartā (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: बलाका (प्रातिपदिक)

• शार्गः: Śārga (a named creature/being)
• शार्गः: Kartā (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: शार्ग (प्रातिपदिक)

• सृजयः: Sṛjaya (a named creature/being)
• सृजयः: Kartā (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: सृजय (प्रातिपदिक)

• शयाण्डकः: Śayāṇḍaka (a named creature/being)
• शयाण्डकः: Kartā (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: शयाण्डक (प्रातिपदिक)

• ते: they (those)
• ते: Kartā (समूह-निर्देश)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• मैत्राः: friendly; belonging to Mitra
• मैत्राः: Kartā (ते इति विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मैत्र (प्रातिपदिक; मित्र-सम्बन्धी)

• सरस्वत्यै: to Sarasvatī
• सरस्वत्यै: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)

• शारिः: Śāri (a named creature/being)
• शारिः: Kartā (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: शारि (प्रातिपदिक)

• पुरुषवाक्: one having a human voice
• पुरुषवाक्: Kartā (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: पुरुष-वाच् (समास; प्रातिपदिक)

• श्वावित्: porcupine (lit. ‘dog-finder’), hedgehog-like animal
• श्वावित्: Kartā (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: श्वाविद् (प्रातिपदिक)

• भौमी: earthly; belonging to the earth
• भौमी: Kartā (नाम-निर्देश/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भौम (प्रातिपदिक; भूमेः)

• शार्दूलः: tiger
• शार्दूलः: Kartā (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: शार्दूल (प्रातिपदिक)

• वृकः: wolf
• वृकः: Kartā (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: वृक (प्रातिपदिक)

• पृदाकुः: leopard (spotted animal)
• पृदाकुः: Kartā (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: पृदाकु (प्रातिपदिक)

• ते: they (those)
• ते: Kartā (समूह-निर्देश)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• मन्यवे: to Manyu (Wrath/Indignation, deified)
• मन्यवे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: मन्यु (प्रातिपदिक)

• सरस्वते: to Sarasvat (male form)/to Sarasvatī’s consort (Sarasvat)
• सरस्वते: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: सरस्वत् (प्रातिपदिक)

• शुकः: parrot
• शुकः: Kartā (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: शुक (प्रातिपदिक)

• पुरुषवाक्: one having a human voice
• पुरुषवाक्: Kartā (नाम-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: पुरुष-वाच् (समास; प्रातिपदिक)

Entities Mentioned

• Sarasvatī
• Sarasvat
• Manyu