Mantra 75
Rishi: Traditional: associated with the Yājñavalkya transmission of the Vājasaneyins (individual ṛṣi attribution not explicit in the provided excerpt).
Devata: Agni (as mediator to ‘the Gods’).
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula with ṛgvedic cadence; treated liturgically as Yajus (not primarily metrical in performance).
Samhita Patha (Devanagari)
व॒यं ते॑ अ॒द्य र॑रि॒मा हि काम॑मुत्ता॒नह॑स्ता॒ नम॑सोप॒सद्य॑ । यजि॑ष्ठेन॒ मन॑सा यक्षि दे॒वानस्रे॑धता॒ मन्म॑ना॒ विप्रो॑ अग्ने
Transliteration
va̱yáṃ te̍ a̱dyá rarimā́ hí kā́mam uttā̱ná-hastā̍ḥ námaso̱pasádya | yájiṣṭhena̱ mánasā yakṣi devā́n asre̍dhatā̱ mánmanā̱ vípro agne
Translation
We, even to-day, have rendered unto thee our desire; with hands outstretched, having approached with reverence. With a mind most apt for sacrifice do thou worship the Gods; with thought unflagging, O inspired Agni!
Padapatha (Word Analysis)
व॒यम् । ते॒ । अ॒द्य । र॒रि॒म॒ । हि । काम॑म् । उ॒त्ता॒न-ह॑स्ता॒ः । नम॑सा । उ॒प॒सद्य॑ । यजि॑ष्ठेन । मन॑सा । य॒क्षि॒ । दे॒वान् । अ॒स्रे॒धता॑ । मन्म॑ना । विप्रः॑ । अ॒ग्ने॒
Word by Word
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेto you
ते:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अद्यtoday, now
अद्य:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य
ररिमाwe have given / we have offered
ररिमा:
कर्तृ
TypeVerb
Root√रा (राति/रारयति) / √रम् (रमते) — वैदिक-प्रयोग; रूपम्: ररिम (परि.)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि
कामम्desire, wish
कामम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
उत्तानहस्ताःwith outstretched hands
उत्तानहस्ताः:
कर्तृ (वयम्-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तान-हस्त (समास: कर्मधारय/बहुव्रीहि-प्राय)
नमसाwith reverence, by homage
नमसा:
करण
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
उपसद्यhaving approached
उपसद्य:
— (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootउप-√सद्
यजिष्ठेनwith the most worshipful (best for sacrifice)
यजिष्ठेन:
करण
TypeAdjective
Rootयजिष्ठ (यज्-धातु से; अतिशय/तमप्)
मनसाwith mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
यक्षिworship!, sacrifice!
यक्षि:
—
TypeVerb
Root√यज्
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अस्रेडताunfaltering, unerring
अस्रेडता:
करण
TypeAdjective
Rootअस्रेडत् (न- + √स्रेड्/स्रेडय् वैदिक; ‘अस्खलित/अप्रमाद’ अर्थ)
मन्मनाwith thought, with intention
मन्मना:
करण
TypeNoun
Rootमन्मन्/मन्मन् (प्रातिपदिक; ‘मनस्’ से; वैदिक)
विप्रःthe inspired sage/priest
विप्रः:
कर्तृ (अग्ने-सम्बोधनस्य विशेषण-प्राय)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniD
Devas (Viśve Devāḥ)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes