Mantra 23
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Prajāpati/Time (implicit); Sāman-forms as liturgical powers
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
व्र॒तं च॑ म ऋ॒तव॑श्च मे॒ तप॑श्च मे संवत्स॒रश्च॑ मेऽहोरा॒त्रे ऊ॑र्वष्ठी॒वे बृ॑हद्रथन्त॒रे च॑ मे य॒ज्ञेन॑ कल्पन्ताम्
Transliteration
vrata̱ṃ ca ma ṛ̱tavaś ca me ta̱paś ca me saṃvatsa̱raś ca me’horā̱tre ca ma ūrvaṣṭhī̱ve bṛ̍hadrathanta̱re ca me yajñe̍na kalpantām
Translation
May the vow and the seasons, the fervour and the year, day and night, the Ūrvaṣṭhīva, and the Bṛhat and Rathantara—may these be duly adjusted by the Sacrifice.
Padapatha (Word Analysis)
व्रतम् च मे । ऋतवः च मे । तपः च मे । संवत्सरः च मे । अहोरात्रे च मे । ऊर्वष्ठीवे च मे । बृहद्रथन्तरे च मे । यज्ञेन कल्पन्ताम् ।
Word by Word
व्रतम्vow; sacred observance
व्रतम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक) अव्यय-नपुंसकलिङ्ग
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात) अव्यय
मेof me; my
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋतवःseasons
ऋतवः:
Kartā
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात) अव्यय
मेof me; my
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तपःausterity; tapas
तपः:
Karma
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात) अव्यय
मेof me; my
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
संवत्सरःyear
संवत्सरः:
Kartā
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात) अव्यय
मेof me; my
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अहोरात्रेday and night (the pair)
अहोरात्रे:
Karma
TypeNoun
Rootअहोरात्र (प्रातिपदिक; अहन्+रात्रि समाहार-द्वन्द्व)
ऊर्वष्ठीवेŪrvaṣṭhīva (a paired chant/name)
ऊर्वष्ठीवे:
Karma
TypeNoun
Rootऊर्वष्ठीव (प्रातिपदिक; वैदिक-समास/नाम)
बृहद्रथन्तरेBṛhat and Rathantara (the two Sāmans)
बृहद्रथन्तरे:
Karma
TypeNoun
Rootबृहद्रथन्तर (प्रातिपदिक; बृहत्+रथन्तर समाहार-द्वन्द्व)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात) अव्यय
मेof me; my
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यज्ञेनby/with the sacrifice
यज्ञेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
कल्पन्ताम्may they be arranged/fit; may they be duly ordered
कल्पन्ताम्:
—
TypeVerb
Root√कॢप् (कॢप्/कल्प्) धातु
Entities Mentioned
P
PrajāpatiK
Kāla / Time (Saṃvatsara, Ahorātra, Ṛtu)S
Sāman (Ūrvaṣṭhīva, Bṛhat, Rathantara)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes