Mantra 8
Rishi: Traditionally connected with Angiras-line seers (Agni-Aṅgiras complex); in Śukla-Yajur usage, transmitted under Yājñavalkya’s recension
Devata: Agni (as Aṅgiras)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence (Yajus-style prose-verse; not a strict Ṛgvedic metrical citation)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने॑ अङ्गिरः श॒तं ते॑ सन्त्वा॒वृत॑: स॒हस्रं॑ त उपा॒वृत॑: । अधा॒ पोष॑स्य॒ पोषे॑ण॒ पुन॑र्नो न॒ष्टमा कृ॑धि॒ पुन॑र्नो र॒यिमा कृ॑धि
Transliteration
ágnē aṅgiraḥ śatáṃ te santu ā́vṛtaḥ sahásraṃ ta upā́vṛtaḥ | ádhā pṓṣasya pṓṣeṇa púnar no naṣṭám ā́ kṛdhi púnar no rayím ā́ kṛdhi
Translation
O Agni, O Angiras, let there be for thee a hundred returnings, and for thee a thousand further returnings. Then, by nourishment with nourishment, restore unto us again what hath been lost; restore unto us again our substance and wealth.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने । अङ्गिरः । शतम् । ते । सन्तु । आ-आवृतः । सहस्रम् । ते । उप-आवृतः । अथ । पोषस्य । पोषेण । पुनः । नः । नष्टम् । आ । कृधि । पुनः । नः । रयिम् । आ । कृधि
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
अङ्गिरःO Aṅgiras (descendant of Aṅgiras)
अङ्गिरः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअङ्गिरस्
शतम्a hundred
शतम्:
कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
TypeNoun (numeral)
Rootशत
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद्
सन्तुlet there be
सन्तु:
विधेय (भवतु-आदेश)
TypeVerb
Rootअस्
आवृतःencompassing / enclosing / surrounding
आवृतः:
विशेषण (शतम्/सन्तु इत्यस्य)
TypeKṛdanta (past passive participle)
Rootआ-वृत्
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
कर्तृ (सन्तु इत्यस्य, अनुवृत्त)
TypeNoun (numeral)
Rootसहस्र
तof you / your
त:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद्
उपावृतःencompassing from near / closely surrounding
उपावृतः:
विशेषण (सहस्रम्/सन्तु इत्यस्य)
TypeKṛdanta (past passive participle)
Rootउप-आ-वृत्
अधthen / thereafter
अध:
सम्बन्ध/क्रमसूचक
TypeIndeclinable
Rootअध
पोषस्यof prosperity / nourishment
पोषस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपोष
पोषेणby (means of) prosperity
पोषेण:
करण
TypeNoun
Rootपोष
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपुनः
नःour / for us
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद्
नष्टम्lost (thing)
नष्टम्:
कर्म
TypeKṛdanta (past passive participle)
Rootनश्
आback / towards (again)
आ:
क्रियाविशेषण (कृधि इत्यस्य)
TypeIndeclinable (preverb) / particle
Rootआ
कृधिmake / restore
कृधि:
विधेय (आदेश)
TypeVerb
Rootकृ
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपुनः
नःour / for us
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद्
रयिम्wealth
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि
आback / towards (again)
आ:
क्रियाविशेषण (कृधि इत्यस्य)
TypeIndeclinable (preverb) / particle
Rootआ
कृधिmake / grant / restore
कृधि:
विधेय (आदेश)
TypeVerb
Rootकृ
Entities Mentioned
A
Agni (as Aṅgiras)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes