Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Rishi: Viṣṇu-stride tradition (formulaic; r̥ṣi not individually specified here).
Devata: Viṣṇu (as Krama, the Stride)
Chandas: Yajus-prose with embedded chandas-names (ritual directive style)

विष्णो॒: क्रमो॑ऽसि सपत्न॒हा गा॑य॒त्रं छन्द॒ आ रो॑ह पृथि॒वीमनु॒ वि क्र॑मस्व॒ विष्णो॒: क्रमो॑ऽस्यभिमाति॒हा त्रै॑ष्टुभं॒ छन्द॒ आ रो॑हा॒न्तरि॑क्ष॒मनु॒ वि क्र॑मस्व विष्णो॒: क्रमो॑ऽस्यरातीय॒तो ह॒न्ता जाग॑तं॒ छन्द॒ आ रो॑ह॒ दिव॒मनु॒ वि क्र॑मस्व विष्णो॒: क्रमो॑ऽसि शत्रूय॒तो ह॒न्ताऽऽनु॑ष्टुभं॒ छन्द॒ आ रो॑ह॒ दिशोऽनु॒ वि क्र॑मस्व

víṣṇoḥ krámo’si sapatnáhā gāyatráṃ chánda ā́ roha pṛthivī́m ánu ví kramasva | víṣṇoḥ krámo’sy abhimātihā́ traíṣṭubhaṃ chánda ā́ rohāntárikṣam ánu ví kramasva | víṣṇoḥ krámo’sy rātīyató hántā jā́gataṃ chánda ā́ roha dívaṃ ánu ví kramasva | víṣṇoḥ krámo’si śatrūyató hántā́’nuṣṭubhaṃ chánda ā́ roha díśo’nu ví kramasva

Thou art Viṣṇu’s stride, the slayer of rivals: mount thou the Gāyatrī metre; stride forth along the earth. Thou art Viṣṇu’s stride, the slayer of hostile assault: mount thou the Triṣṭubh metre; stride forth along the mid-air. Thou art Viṣṇu’s stride, the smiter of the withholder of gifts: mount thou the Jagatī metre; stride forth along the sky. Thou art Viṣṇu’s stride, the smiter of the enemy: mount thou the Anuṣṭubh metre; stride forth along the quarters.

विष्णोः । क्रमः । असि । स-पत्न-हा । गायत्रम् । छन्दः । आ । रोह । पृथिवीम् । अनु । वि । क्रमस्व । विष्णोः । क्रमः । असि । अभि-माति-हा । त्रैष्टुभम् । छन्दः । आ । रोह । अन्तरिक्षम् । अनु । वि । क्रमस्व । विष्णोः । क्रमः । असि । राति-यतः । हन्ता । जागतम् । छन्दः । आ । रोह । दिवम् । अनु । वि । क्रमस्व । विष्णोः । क्रमः । असि । शत्रू-यतः । हन्ता । आनुष्टुभम् । छन्दः । आ । रोह । दिशः । अनु । वि । क्रमस्व

विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
क्रमःstride/step
क्रमः:
Kartā
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक; √क्रम्)
असिyou are
असि:
(अस्ति-क्रिया)
TypeVerb
Root√अस्
सपत्नहाslayer of rivals
सपत्नहा:
Kartṛ-विशेषण
TypeAdjective
Rootसपत्न-हन् (प्रातिपदिक; √हन्)
गायत्रम्Gāyatrī (metre)
गायत्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगायत्र (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Karma
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
up, onto
:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root
रोहmount, ascend
रोह:
(आज्ञा)
TypeVerb
Root√रुह्
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अनुalong, following
अनु:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनु
विapart, widely
वि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि
क्रमस्वstride forth, step
क्रमस्व:
(आज्ञा)
TypeVerb
Root√क्रम्
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
क्रमःstride/step
क्रमः:
Kartā
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक; √क्रम्)
असिyou are
असि:
(अस्ति-क्रिया)
TypeVerb
Root√अस्
अभिमातिहाslayer of assailants/hostile plotters
अभिमातिहा:
Kartṛ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअभिमाति-हन् (प्रातिपदिक; √हन्)
त्रैष्टुभम्Triṣṭubh (metre)
त्रैष्टुभम्:
Karma
TypeAdjective
Rootत्रैष्टुभ (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Karma
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
up, onto
:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root
रोहmount, ascend
रोह:
(आज्ञा)
TypeVerb
Root√रुह्
अन्तरिक्षम्the midspace/atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
अनुalong, following
अनु:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनु
विapart, widely
वि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि
क्रमस्वstride forth, step
क्रमस्व:
(आज्ञा)
TypeVerb
Root√क्रम्
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
क्रमःstride/step
क्रमः:
Kartā
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक; √क्रम्)
असिyou are
असि:
(अस्ति-क्रिया)
TypeVerb
Root√अस्
अरातीयतःof the hostile one (of the enemy)
अरातीयतः:
सम्बन्ध/हेतुविशेषण
TypeNoun
Rootअराति (प्रातिपदिक)
हन्ताslayer
हन्ता:
Kartā
TypeNoun
Root√हन्
जागतम्Jagatī (metre)
जागतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजागत (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Karma
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
up, onto
:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root
रोहmount, ascend
रोह:
(आज्ञा)
TypeVerb
Root√रुह्
दिवम्heaven, sky
दिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौस् (प्रातिपदिक: दिव)
अनुalong, following
अनु:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनु
विapart, widely
वि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि
क्रमस्वstride forth, step
क्रमस्व:
(आज्ञा)
TypeVerb
Root√क्रम्
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
क्रमःstride/step
क्रमः:
Kartā
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक; √क्रम्)
असिyou are
असि:
(अस्ति-क्रिया)
TypeVerb
Root√अस्
शत्रूयतःof the enemy/hostile one
शत्रूयतः:
सम्बन्ध/हेतुविशेषण
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
हन्ताslayer
हन्ता:
Kartā
TypeNoun
Root√हन्
अनुष्टुभम्Anuṣṭubh (metre)
अनुष्टुभम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनुष्टुभ् (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Karma
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
up, onto
:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root
रोहmount, ascend
रोह:
(आज्ञा)
TypeVerb
Root√रुह्
दिशःthe directions
दिशः:
Karma
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
अनुalong, following
अनु:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनु
विapart, widely
वि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि
क्रमस्वstride forth, step
क्रमस्व:
(आज्ञा)
TypeVerb
Root√क्रम्
V
Viṣṇu (Krama/Stride)
C
Chandas (Gāyatrī, Triṣṭubh, Jagatī, Anuṣṭubh)