Mantra 12
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Diś (West) with Jagatī/Vairūpa as protective powers
Chandas: Yajus formula with embedded chandas designation (Jagatī named)
Samhita Patha (Devanagari)
प्र॒तीची॒मा रो॑ह॒ जग॑ती त्वाऽवतु वैरू॒पᳪ साम॑ सप्तद॒श स्तोमो॑ व॒र्षा ऋ॒तुर्विड् द्रवि॑णम्
Transliteration
pratīcīmā́ róha jagátī tvā’vatu vairūpáṃ sā́ma saptadaśá stómo varṣā́ ṛtúr víṭ dráviṇam
Translation
Mount thou the western (region): Jagatī shall protect thee; the Vairūpa Sāman (be thine); the Saptadaśa be the Stoma; the Rains the season; the People (Viś) the treasure.
Padapatha (Word Analysis)
प्र॒तीची॒म् । आ । रो॑ह । जग॑ती । त्वा॑ । अ॒व॒तु॒ । वै॒रू॒पम् । साम॑ । स॒प्त॒द॒श । स्तोमः॑ । व॒र्षाः । ऋ॒तुः । विट् । द्रवि॑णम्
Word by Word
प्रतीचीम्the westward (one)
प्रतीचीम्:
कर्म (अवतु इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootप्रतीची (प्रातिपदिक; ‘पश्चिमाभिमुख/प्रत्यक्’)
आtowards; unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
रोहascend; mount
रोह:
—
TypeVerb
Rootरुह् (धातु)
जगतीthe Jagatī (metre/deity of the Jagatī)
जगती:
कर्तृ (अवतु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootजगती (प्रातिपदिक; छन्दोनाम)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (अवतु इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अवतुmay (she/it) protect
अवतु:
—
TypeVerb
Rootअव् (धातु; ‘रक्षणे’)
वैरूपम्the Vairūpa Sāman
वैरूपम्:
कर्तृ (अवतु इत्यस्य; साम-देवता-रूपेण)
TypeNoun
Rootवैरूप (प्रातिपदिक; साम्नाम)
सामSāman (chant)
साम:
सम्बन्ध/विशेषण-भाव (वैरूपम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
सप्तदशseventeen
सप्तदश:
—
TypeAdjective
Rootसप्तदश (संख्यावाचक)
स्तोमःthe Stoma (hymn-form/chant-structure)
स्तोमः:
कर्तृ (अवतु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
वर्षाःthe rains
वर्षाः:
कर्तृ (अवतु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवर्षा (प्रातिपदिक)
ऋतुःthe season
ऋतुः:
कर्तृ (अवतु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
विट्nourishment; sustenance
विट्:
कर्तृ (अवतु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootविट् (प्रातिपदिक; ‘आहार/पोषक’ इत्यर्थे वैदिक)
द्रविणम्wealth; property
द्रविणम्:
कर्म (अवतु/ददातु-भावेन अभिप्रेतम्)
TypeNoun
Rootद्रविण (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
P
Pratīcī Diś (West)J
Jagatī (Chandas)V
Vairūpa SāmanS
Saptadaśa Stoma (17-fold)V
Varṣā Ṛtu (Rains/Monsoon season)V
Viś (the People)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes