Previous Verse
Next Verse

Shloka 100

Praṇava-Māhātmya and the Twofold Mantra (Sūkṣma–Sthūla) in Śaiva Sādhanā

शिवस्य दर्शनं लब्धा स्वात्मारामत्वमेव हि । यथा रविः स्वकिरणादशुद्धिमपनेष्यति

śivasya darśanaṃ labdhā svātmārāmatvameva hi | yathā raviḥ svakiraṇādaśuddhimapaneṣyati

شِو کا درشن پا کر سالک بے شک سواَتما آنند میں قائم ہو جاتا ہے؛ جیسے سورج اپنی کرنوں سے ناپاکی دور کر دیتا ہے۔

शिवस्यof Śiva
शिवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
दर्शनम्vision/darśana
दर्शनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
लब्धाhaving obtained
लब्धा:
Karta (कर्ता/Predicate participle to implied feminine subject)
TypeAdjective
Rootलभ् (धातु) → लब्ध (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-प्रयोगे (having obtained)
स्व-आत्म-आरामत्वम्the state of delighting in one’s own Self
स्व-आत्म-आरामत्वम्:
Karta (कर्ता/Subject or predicate-noun)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक) + आरामत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक-त्व
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphasis)
हिfor/indeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये अव्यय
यथाjust as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानार्थक-अव्यय (comparative: just as)
रविःthe sun
रविः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्व-किरणात्from/with its own rays
स्व-किरणात्:
Apadana (अपादान/Ablative-source)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + किरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; अपादान (from/by means of)
अशुद्धिम्impurity
अशुद्धिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअशुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अपनेष्यतिwill remove
अपनेष्यति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअप + नी (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Suta Goswami (narrating to the sages of Naimisharanya)

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Jyotirlinga: Viśvanātha

Sthala Purana: Kāśī tradition repeatedly equates Śiva-darśana with immediate purification; the verse’s sun-ray simile mirrors the kṣetra-idea that Śiva’s presence itself burns impurities (mala/pāpa) without delay.

Significance: Darśana is portrayed as self-acting purifier: as sunlight removes darkness/impurity, Śiva’s revelation removes inner aśuddhi, stabilizing the aspirant in svātmārāmatva.

Role: liberating

S
Shiva
S
Sun (Ravi)

FAQs

It teaches that Śiva-darśana is not merely a momentary vision but a transformative grace that establishes the devotee in svātmārāmatva—inner self-abidance—while burning away impurities (mala) as sunlight dispels darkness.

In Śaiva practice, worship of the Śiva-liṅga (saguṇa upāsanā) culminates in Śiva’s direct ‘darśana’—the felt presence of Pati—which purifies the bound soul and leads it toward steadiness in the Self, beyond mere external ritual.

Regular liṅga-pūjā with japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and dhyāna on Śiva’s luminous presence is implied; the verse emphasizes inner purification through grace, supported by disciplined worship and meditation.