Shloka 13

भैरवावतारलीलावर्णनम् (Bhairava-avatāra-līlā-varṇanam) — “Narration of the Divine Play of Bhairava’s Descent”

Devanagari script

ये विनिद्रा विनिश्वासाः शान्ता ध्यानपरायणाः । धिया पश्यंति हृदये सोयं पद्मे समीक्षताम्

Transliteration

ye vinidrā viniśvāsāḥ śāntā dhyānaparāyaṇāḥ | dhiyā paśyaṃti hṛdaye soyaṃ padme samīkṣatām

Translation

جو نیند کی سستی اور بےقرار سانس سے پاک، پُرسکون اور دھیان میں یکسو ہیں—وہ پاکیزہ فہم سے دل میں اسی کو دیکھتے ہیں۔ اسی پروردگار کا دل کے کنول میں دھیان کیا جائے۔

Word by Word

• ये: those who
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (relative pronoun)

• विनिद्राः: sleepless
• विनिद्राः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विनिद्र (प्रातिपदिक: वि + निद्रा)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• विनिश्वासाः: without (out-)breath / breathless (restrained breathing)
• विनिश्वासाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विनिश्वास (प्रातिपदिक: वि + निश्वास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• शान्ताः: peaceful
• शान्ताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• ध्यानपरायणाः: devoted to meditation
• ध्यानपरायणाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ध्यानपरायण (प्रातिपदिक: ध्यान + परायण)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• धिया: by (their) intellect
• धिया: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• पश्यन्ति: see
• पश्यन्ति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• हृदये: in the heart
• हृदये: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• सः: that (he)
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (सः → सो sandhi)

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पद्मे: in the lotus (lotus of the heart)
• पद्मे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• समीक्षताम्: let (them) observe/see well
• समीक्षताम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-ईक्ष् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद/परस्मैपद-प्रयोगभेदे रूपभेदः, अत्र ‘let them observe/let (one) observe’ अर्थे आज्ञार्थ

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Dakshinamurti

Mantra Metadata

Mantra: ये विनिद्रा विनिश्वासाः शान्ता ध्यानपरायणाः । धिया पश्यंति हृदये सोयं पद्मे समीक्षताम्

Type: stotra

Shakti Dimension

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that Shiva (Pati) is realized inwardly: when the mind becomes calm and prāṇa is steady, purified intelligence can directly “see” Shiva in the heart-lotus, leading toward liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Outer worship of the Shiva-Linga supports inner worship: the same Shiva adored in saguna form is to be contemplated within as the indwelling Lord, making pūjā culminate in dhyāna and direct inner recognition.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A dhyāna practice with breath-settling (prāṇa-niyama) and one-pointed contemplation on Shiva in the heart-lotus—often supported by japa of the Panchākṣarī (Om Namaḥ Śivāya), along with Shaiva disciplines like bhasma and rudrākṣa when appropriate.