Shloka 38

Kirātāvatāra, Durvāsā-upākhyāna, and the Logic of Divine Rescue

Kirātākhyam-avatāra; Pāṇḍava-prasaṅga

Devanagari script

सुजनानां स्वभावोयं प्राणान्तेऽपि सुशोभनः । धर्मं त्यजन्ति नैवात्र सत्यं सफलभाजनम्

Transliteration

sujanānāṃ svabhāvoyaṃ prāṇānte'pi suśobhanaḥ | dharmaṃ tyajanti naivātra satyaṃ saphalabhājanam

Translation

نیک لوگوں کی یہی فطرت ہے کہ جان کے آخری لمحے میں بھی وہ خوب چمکتی ہے۔ وہ یہاں کبھی دھرم کو نہیں چھوڑتے، اور سچ ہی پھل دینے والا ظرف بن جاتا ہے۔

Word by Word

• सुजनानाम्: of the good people
• सुजनानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सुजन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन; समासः—सु+जन (कर्मधारय)

• स्वभावः: nature
• स्वभावः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—स्वस्य भावः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• अयम्: this
• अयम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सर्वनाम

• प्राणान्ते: at the end of life
• प्राणान्ते: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्राणान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः—प्राणानाम् अन्तः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• अपि: even
• अपि: सम्बन्ध (निपात/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle), ‘even/also’

• सुशोभनः: very beautiful/noble
• सुशोभनः: विशेषण (Adjectival to ‘स्वभावः’)
• Type: Adjective
• Root: सुशोभन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—सु+शोभन (कर्मधारय)

• धर्मम्: dharma, righteousness
• धर्मम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• त्यजन्ति: they abandon
• त्यजन्ति: क्रिया (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन

• न: not
• न: सम्बन्ध (निपात/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation particle)

• एव: indeed/at all
• एव: सम्बन्ध (निपात/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण (Adverbial locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• सफलभाजनम्: a vessel/receptacle of success (fruitful)
• सफलभाजनम्: विशेषण (Adjectival to ‘सत्यम्’)
• Type: Adjective
• Root: सफल-भाजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः—सफलम् च तत् भाजनम् (कर्मधारय)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Shakti Dimension

Role: nurturing

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that satya (truth) and dharma are the natural ornaments of a realized, noble person—remaining steady even at death—supporting inner purity that aligns the soul (paśu) toward Shiva (Pati) and liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Linga-worship is not only ritual but also ethical embodiment: steadfast dharma and truthfulness purify intention (bhāva), making devotion to Saguna Shiva fruitful and spiritually effective.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice daily satya-vrata (truthfulness), support it with japa of “Om Namaḥ Śivāya,” and maintain sāttvika conduct—so worship, bhasma/rudrākṣa observances, and meditation bear ‘saphala’ (fruitful) results.