Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

नभगोपाख्यानम्

Nabhaga-Upākhyāna: The Account of Nabhaga and Shiva-Jñāna

भ्रातृन्विलोक्य नभगो विभक्तान्सकलान्निजान् । दायार्थी प्राह तान्स्नेहादिक्ष्वाकुप्रमुखान्मुने

bhrātṛnvilokya nabhago vibhaktānsakalānnijān | dāyārthī prāha tānsnehādikṣvākupramukhānmune

اپنے سب بھائیوں کو اپنے اپنے حصوں میں تقسیم شدہ دیکھ کر، نَبھاگ اپنے حق کے دای (وراثتی) حصے کا خواہاں ہو کر محبت سے ان سے بولا—اے مُنی، اِکشواکو سے آغاز کرتے ہوئے۔

भ्रातॄन्brothers
भ्रातॄन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम्
विलोक्यhaving seen
विलोक्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि-लोक् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यपन्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund): ‘having looked at/seen’
नभगःNabhaga
नभगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनभग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
विभक्तान्already divided/apportioned
विभक्तान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवि-भज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्तः भूतकृदन्तः (past participle) विशेषणम्; पुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम् (भ्रातॄन् इति विशेष्य)
सकलान्all
सकलान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्; विशेषणम्
निजान्his own
निजान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्; विशेषणम्
दायार्थीseeking his share (inheritance)
दायार्थी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदाय-अर्थिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (चतुर्थी/षष्ठीभावः: दायस्य अर्थी = inheritance-seeker); पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
प्राहsaid
प्राह:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-आह्/अह् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
तान्to them / those (brothers)
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्; सर्वनाम
स्नेहात्out of affection
स्नेहात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootस्नेह (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनान्त-निपातितम् (ablative used adverbially): ‘out of affection’
इक्ष्वाकु-प्रमुखान्those headed by Ikṣvāku
इक्ष्वाकु-प्रमुखान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइक्ष्वाकु-प्रमुख (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (इक्ष्वाकुः प्रमुखः येषां ते); पुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्; विशेष्यः ‘तान्’
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Mahādeva

N
Nabhaga
I
Ikshvaku

FAQs

The verse highlights dharma in worldly duties—seeking one’s rightful share without hatred—showing that orderly conduct and goodwill support a life that can later mature into devotion to Pati (Śiva).

Though the verse is narrative, it frames the ethical ground (dharma) from which Saguna-Śiva worship becomes steady: a devotee approaches Śiva with sincerity, not with envy or disorderly grasping.

No direct ritual is prescribed in this line; the practical takeaway is to cultivate snehā (benevolent intent) and truthful speech—qualities that traditionally accompany japa of “Om Namaḥ Śivāya” and disciplined worship.