Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

Yatinātha-līlā: Śiva’s Test of the Bhilla Devotees at Arbuda Mountain

शिवो हंसावतारो हि नानावार्ताविचक्षणः । दमयन्त्या नलस्यापि परमानन्ददायकः

śivo haṃsāvatāro hi nānāvārtāvicakṣaṇaḥ | damayantyā nalasyāpi paramānandadāyakaḥ

یقیناً شِو نے ہنس (ہمس) کا اوتار دھارا، گوناگوں حکایات اور لطیف تعلیمات میں بصیرت رکھنے والا؛ اور دمیانتی اور نل کو بھی اُس نے پرمانند عطا کیا۔

śivaḥŚiva
śivaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
haṃsa-avatāraḥthe Haṃsa incarnation
haṃsa-avatāraḥ:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Roothaṃsa (प्रातिपदिक) + avatāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (haṃsasya avatāraḥ)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात/particle (emphasis/indeed)
nānā-vārtā-vicakṣaṇaḥskilled in many discourses/arts
nānā-vārtā-vicakṣaṇaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of śivaḥ)
TypeAdjective
Rootnānā (अव्यय) + vārtā (प्रातिपदिक) + vicakṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष (nānā-vārtāsu vicakṣaṇaḥ)
damayantyāḥof Damayantī
damayantyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootdamayantī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
nalasyaof Nala
nalasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootnala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
apialso/even
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात/particle (also/even)
parama-ānanda-dāyakaḥgiver of supreme bliss
parama-ānanda-dāyakaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of śivaḥ)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक) + ānanda (प्रातिपदिक) + dāyaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष (paramaṃ ānandaṃ dāyati iti)

Suta Goswami

Tattva Level: pati

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Significance: Portrays Śiva as giver of paramānanda; recitation is positioned as bhakti-sādhana yielding inner peace and auspiciousness.

Type: stotra

Role: teaching

S
Shiva
H
Hamsa (swan form)
D
Damayanti
N
Nala

FAQs

The verse highlights Śiva’s compassionate Saguna activity: He takes a specific form (Haṃsa) to guide beings through subtle wisdom and, through grace (anugraha), grants paramānanda—supreme spiritual joy that culminates in liberation-oriented peace.

While the Liṅga points to Śiva beyond form (Nirguṇa) and within all forms, this verse emphasizes Saguna Śiva—Śiva who actively assumes an avatāra to teach and bless. Liṅga-worship and Panchākṣarī-japa are traditional means to receive that same grace and inner bliss.

A practical takeaway is devotion with discernment: daily Panchākṣarī japa (“Om Namaḥ Śivāya”) with Tripuṇḍra (bhasma) and Rudrākṣa, offered with the intent of receiving Śiva’s guidance and attaining paramānanda through His anugraha.