Shloka 68

द्विजेश्वरावतारः

The Manifestation of Shiva as Dvijeśvara

Devanagari script

चन्द्रांगदोपि राजेन्द्रो राज्ञी सीमन्तिनी च सा । भक्त्या संपूज्य गिरिशं जग्मतुः शाम्भवं पदम्

Transliteration

candrāṃgadopi rājendro rājñī sīmantinī ca sā | bhaktyā saṃpūjya giriśaṃ jagmatuḥ śāmbhavaṃ padam

Translation

راجہِ راجاں چندرآنگد اور اس کی رانی سیمنتنی نے عقیدت سے گریش (شیو) کی کامل پوجا کی اور دونوں نے شَامبھَو پد، یعنی شیو کا اعلیٰ دھام، پا لیا۔

Word by Word

• चन्द्रांगदः: Candrāṅgada
• चन्द्रांगदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रांगद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; नाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव

• राजेन्द्रः: king of kings
• राजेन्द्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; समासः षष्ठीतत्पुरुषः ‘राज्ञाम् इन्द्रः’

• राज्ञी: the queen
• राज्ञी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• सीमन्तिनी: the noble lady
• सीमन्तिनी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सीमन्तिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; विशेषण-रूपेण ‘सुहासिनी/पतिव्रता’ इत्यर्थे

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• संपूज्य: having worshipped
• संपूज्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Verb
• Root: सम्-पूज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), धातु: सम्+पूज्; ‘having duly worshipped’

• गिरिशम्: Giriśa (Lord of the mountain, Śiva)
• गिरिशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिरिश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठीतत्पुरुषः ‘गिरेः ईशः’

• जग्मतुः: the two went
• जग्मतुः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद

• शाम्भवम्: of Śambhu
• शाम्भवम्: Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: शाम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘शम्भोः सम्बन्धि’

• पदम्: abode/state
• पदम्: Gati/Karma (गति/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/गति), एकवचन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Umāpati

Jyotirlinga Context

Sthala Purana: Generic ‘Girīśa’ epithet evokes Kailāsa/Parvata-lord imagery rather than a specific jyotirliṅga; the verse functions as a mokṣa-phala statement for pūjā.

Significance: Promises Śāmbhava-pada (Śiva’s state) for devoted worship—paradigm for tīrtha-yātrā and temple pūjā leading to liberation by grace.

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: liberating

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Shiva
• Candrāṅgada
• Sīmantinī

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that sincere bhakti and complete worship of Lord Śiva (Girīśa) can grant liberation—described here as attaining the Śāmbhava padam, the state/abode of Śiva.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse highlights devotion expressed through concrete worship (sampūjya), aligning with Saguna Śiva-upāsanā such as Linga worship, through which the devotee is led to the supreme goal of Śiva.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A takeaway is steady bhakti expressed as full pūjā to Śiva—commonly supported in the Purāṇa by japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and Śiva-pūjā disciplines like bhasma and rudrākṣa observances, performed with devotion.