Previous Verse
Next Verse

Shloka 66

Gṛhapati’s Vow: Turning Grief into Mṛtyuñjaya–Mahākāla Sādhana (गृहपतेः प्रतिज्ञा—मृत्युंजय-महाकालजपः)

अन्तरात्मा ह्ययं साक्षान्निश्चयो ह्याशुशुक्षणिः । मांसग्रासान्पचेत्कुक्षौ स्त्रीणां नो मांसपेशिकाम्

antarātmā hyayaṃ sākṣānniścayo hyāśuśukṣaṇiḥ | māṃsagrāsānpacetkukṣau strīṇāṃ no māṃsapeśikām

یہی ربّ ساکشات اَنتَرآتْما، ساکشی-سْوَرُوپ ہے؛ اس کا عزم تیز اور اٹل ہے۔ وہ پیٹ میں گوشت کے لقمے ہضم کر دیتا ہے؛ مگر عورتوں کو کبھی محض ‘گوشت کا ٹکڑا’ نہ سمجھو۔

antarātmāthe inner self
antarātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष (antarasthita ātmā)
hiindeed/for
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
ayamthis
ayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
sākṣātdirectly/in person
sākṣāt:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsākṣāt (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: directly/manifestly)
niścayaḥcertainty/decision
niścayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootniścaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle), निश्चयार्थ (indeed)
āśuśukṣaṇiḥthe quickly-drying one
āśuśukṣaṇiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootāśu (अव्यय/प्रातिपदिक) + śukṣaṇi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (āśu śukṣaṇiḥ = quickly-drying one)
māṃsagrāsānmouthfuls of meat
māṃsagrāsān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmāṃsa (प्रातिपदिक) + grāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; तत्पुरुष (māṃsasya grāsaḥ)
pacetshould cook
pacet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√pac (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
kukṣauin the belly
kukṣau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkukṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
strīṇāmof women
strīṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootstrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
māṃsapeśikāma lump/piece of meat
māṃsapeśikām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmāṃsa (प्रातिपदिक) + peśikā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (māṃsasya peśikā)

Suta Goswami (narrating Shiva Purana teachings to the sages, inferred from Purana dialogue convention within Shatarudra Saṃhitā)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Significance: Establishes Śiva as sākṣin (inner witness) and teaches dharmic vision toward women; supports purity of conduct as a prerequisite for Śiva-anugraha.

Role: teaching

S
Shiva

FAQs

It teaches that Shiva, as the Antaratman (Inner Witness), is immediately present within all beings; therefore, spiritual practice must include purified perception and ethical restraint, not merely outward ritual.

Linga worship trains the devotee to recognize Shiva as the formless Witness within forms; this verse applies that insight ethically—seeing Shiva’s presence within persons and abandoning degrading, body-only vision.

Meditate on Shiva as sākṣī (the inner witness) while reciting the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya), and cultivate brahmacharya-like restraint and reverence in conduct—making inner purity the core of worship.