Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

Gṛhapati’s Vow: Turning Grief into Mṛtyuñjaya–Mahākāla Sādhana (गृहपतेः प्रतिज्ञा—मृत्युंजय-महाकालजपः)

स दृष्ट्वा बालको वज्रं विद्युज्ज्वाला समाकुलम् । स्मरन्नारद वाक्यं च मुमूर्च्छ भयविह्वलः

sa dṛṣṭvā bālako vajraṃ vidyujjvālā samākulam | smarannārada vākyaṃ ca mumūrccha bhayavihvalaḥ

بجلی کی لپٹوں سے گھرا ہوا وہ وَجر دیکھ کر، نارد کے کلمات یاد کرتے ہوئے وہ لڑکا خوف سے بے قرار ہو کر بے ہوش ہو گیا۔

saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; pronoun ‘he’
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriya (क्रिया) (पूर्वकालिक)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश्)
FormAbsolutive/gerund (क्त्वा), ‘having seen’
bālakaḥthe boy
bālakaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbālaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
vajramthunderbolt
vajram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvajra (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
vidyut-jvālālightning-flame
vidyut-jvālā:
Karta (कर्ता) (appositional qualifier)
TypeNoun
Rootvidyut (प्रातिपदिक) + jvālā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; tatpuruṣa ‘flame of lightning / lightning-flame’ (used adjectivally)
samākulamturbulent/filled
samākulam:
Karma (कर्म) (qualifier)
TypeAdjective
Rootsamākula (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular; adjective qualifying vajram (‘confused/turbulent/filled’)
smaranremembering
smaran:
Karta (कर्ता) (qualifying subject)
TypeVerb
Root√smṛ (स्मृ) + smarat (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Singular; ‘remembering’
nāradaof Nārada
nārada:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootnārada (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (षष्ठी/6), Singular (understood with vākyaṃ): ‘of Nārada’
vākyamstatement/words
vākyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक)
mumūrchafainted
mumūrcha:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√murch (मुर्छ्)
FormPerfect/liṭ (लिट्) or aorist-like narrative form; 3rd person, Singular, Parasmaipada; ‘fainted’
bhaya-vihvalaḥoverwhelmed by fear
bhaya-vihvalaḥ:
Karta (कर्ता) (predicate/qualifier)
TypeAdjective
Rootbhaya (प्रातिपदिक) + vihvala (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; tatpuruṣa ‘agitated by fear’

Suta Goswami (narrating the Purana account to the sages, typical Shiva Purana frame)

Tattva Level: pashu

Cosmic Event: Lightning imagery (vidyut) evokes a storm-like theophanic atmosphere, though not a calendrical event.

N
Narada

FAQs

It highlights how भय (fear) can overwhelm the embodied being, yet remembrance of a saint’s instruction (Nārada’s vākyam) becomes the turning point that redirects the mind toward refuge in the Divine—an entry into śaraṇāgati (surrender) central to Shaiva devotion.

The verse shows a devotee’s psychology in crisis: when external forces appear terrifying, the mind naturally seeks a stable support. In Shaiva practice, that support is Saguna Shiva—often approached through the Śiva-liṅga as a steady focus for remembrance, prayer, and protection.

The takeaway is smaraṇa and mantra-refuge: repeating the Panchakshara (“Om Namaḥ Śivāya”) while mentally recalling the guru/saint’s guidance. If practicing ritually, one may do japa with rudrākṣa and apply tripuṇḍra (bhasma) to steady the mind in fear.