Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 4

कामशापानुग्रहः (Kāmaśāpānugraha) — “The Curse and Grace Concerning Kāma”

ऋषय ऊचुः । यस्मात्प्रमथसे तत्त्वं जातोस्माकं यथा विधेः । तस्मान्मन्मथनामा त्वं लोके ख्यातो भविष्यसि

ṛṣaya ūcuḥ | yasmātpramathase tattvaṃ jātosmākaṃ yathā vidheḥ | tasmānmanmathanāmā tvaṃ loke khyāto bhaviṣyasi

رِشیوں نے کہا—چونکہ ودھاتا برہما کے حکم کے مطابق تم ہمارے مَتھن سے پیدا ہوئے ہو، اس لیے تم دنیا میں ‘منمتھ’ کے نام سے مشہور ہوگے۔

ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
यस्मात्because/since
यस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; हेत्वर्थे ‘because/from which’
प्रमथसेyou agitate/churn/disturb
प्रमथसे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + मथ् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
तत्त्वम्the principle/reality
तत्त्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
जातःborn/arisen
जातः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘born/arisen’
अस्माकम्of us/our
अस्माकम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकार (as/just as)
विधेःof Brahmā (Vidhि)
विधेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/हेतु/अपादान), एकवचन; ‘therefore/from that’
मन्मथ-नामnamed Manmatha
मन्मथ-नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/predicate)
TypeAdjective
Rootमन्मथ (प्रातिपदिक) + नामन्/नाम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत् ‘whose name is Manmatha’; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मन्मथं नाम यस्य)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
ख्यातःrenowned
ख्यातः:
Sambandha (सम्बन्ध/predicate)
TypeVerb
Rootख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भावे/कर्तरि ‘renowned’
भविष्यसिyou will be
भविष्यसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (Simple Future), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

The sages (ṛṣis)

Tattva Level: pashu

Mantra: तस्मान्मन्मथनामा त्वं लोके ख्यातो भविष्यसि

Type: stotra

Role: creative

B
Brahma
M
Manmatha (Kamadeva)

FAQs

The verse defines Manmatha as the force born from “churning/agitation,” highlighting kāma as a mind-stirring power that must be understood and mastered on the Shaiva path, where liberation comes through inner steadiness and Shiva-oriented consciousness.

By naming desire as an agitator, the text implicitly points to Linga-worship and Saguna Shiva-bhakti as disciplines that stabilize the mind—redirecting restless impulses toward Shiva, the supreme Pati who grants purity and freedom from bondage (pāśa).

A practical takeaway is mantra-japa (especially Shiva-focused japa such as “Om Namaḥ Śivāya”) with breath-aware meditation to calm mental agitation and transform desire into devotion and self-control.