Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 34

कामशापानुग्रहः (Kāmaśāpānugraha) — “The Curse and Grace Concerning Kāma”

Devanagari script

निस्त्रैगुण्यः शिवः साक्षात्तुर्यश्च प्रकृतेः परः । निर्गुणो निर्विकारी त्वं नानालीलाविशारदः

Transliteration

nistraiguṇyaḥ śivaḥ sākṣātturyaśca prakṛteḥ paraḥ | nirguṇo nirvikārī tvaṃ nānālīlāviśāradaḥ

Translation

آپ سچ مچ شِو ہیں—تری گُنوں سے ماورا، تُریہ حالت میں قائم اور پرکرتی سے پرے۔ آپ نِرگُن، نِروِکار ہیں، پھر بھی بے شمار الٰہی لیلاؤں میں کامل مہارت رکھتے ہیں۔

Word by Word

• निः-त्रैगुण्यः: free from the three guṇas
• निः-त्रैगुण्यः: Viśeṣya-dharma (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निः (उपसर्ग/अव्यय) + त्रैगुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्/निः-प्रयोगेन निषेधार्थक तत्पुरुष-समास (त्रैगुण्यं यस्य नास्ति)

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• साक्षात्: directly, manifestly
• साक्षात्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: साक्षात् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• तुर्यः: the fourth (transcendent state)
• तुर्यः: Viśeṣya-dharma (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (शिवः इति)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

• प्रकृतेः: of prakṛti (nature)
• प्रकृतेः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: प्रकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• परः: beyond
• परः: Viśeṣya-dharma (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (शिवः इति)

• निर्गुणः: without guṇas
• निर्गुणः: Viśeṣya-dharma (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निः (उपसर्ग) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निषेधार्थक तत्पुरुष (गुणैः रहितः)

• निर्विकारी: unchanging
• निर्विकारी: Viśeṣya-dharma (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निः (उपसर्ग) + विकारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निषेधार्थक तत्पुरुष (विकारः यस्य नास्ति)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नाना-लीला-विशारदः: skilled in many divine plays
• नाना-लीला-विशारदः: Viśeṣya-dharma (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + लीला (प्रातिपदिक) + विशारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (नानाविधासु लीलासु विशारदः)

Speaker

Sati (addressing Lord Shiva)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Satī

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It affirms Shiva as Pati—the supreme Lord—who is beyond guṇas and Prakṛti, untouched by change, yet freely reveals grace through līlā; realizing this leads the bound soul (paśu) toward moksha.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Though Shiva is nirguṇa and beyond Prakṛti, He compassionately becomes knowable through saguna forms—especially the Śiva-liṅga—so devotees can focus mind and devotion on the transcendent Reality.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Meditate on Shiva as turya—unchanging awareness—while japa of the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya” steadies the mind; worship can be supported with vibhūti (tripuṇḍra) and rudrākṣa as Shaiva aids to remembrance.