Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 11

कामशापानुग्रहः (Kāmaśāpānugraha) — “The Curse and Grace Concerning Kāma”

ब्रह्मोवाच । कौसुमानि तथास्त्राणि पंचादाय मनोभवः । प्रच्छन्नरूपी तत्रैव चिंतयामास निश्चयम्

brahmovāca | kausumāni tathāstrāṇi paṃcādāya manobhavaḥ | pracchannarūpī tatraiva ciṃtayāmāsa niścayam

برہما نے کہا—منوبھو (کام دیو) اپنے پانچ پھولوں والے استر لے کر، چھپا ہوا روپ اختیار کیے، وہیں ٹھہر کر اپنے عزم پر غور کرنے لگا۔

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
कौसुमानिfloral (weapons/objects)
कौसुमानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकौसुम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
तथाand also
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/तथैव (also/likewise)
अस्त्राणिweapons
अस्त्राणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
पञ्चfive
पञ्च:
Karma-anvaya (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या-शब्द, द्वितीया (2nd) बहुवचनार्थे; ‘अस्त्राणि’ इत्यस्य विशेषणम्
आदायhaving taken
आदाय:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ-दा (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
मनोभवःManobhava (Kāma, born of mind)
मनोभवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् + भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मनसः भवः), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
प्रच्छन्न-रूपीin a concealed form
प्रच्छन्न-रूपी:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रच्छन्न + रूपिन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (प्रच्छन्नः रूपी), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘मनोभवः’ इत्यस्य विशेषणम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphasis/only)
चिन्तयामासhe pondered
चिन्तयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलिट्-लकार (Periphrastic Perfect/परस्मैपद), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘चिन्तय्’ धातोः
निश्चयम्a decision, resolve
निश्चयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Brahma

Tattva Level: pasha

Offering: pushpa

B
Brahma
K
Kama (Manobhava)

FAQs

It highlights how desire (Kāma/Manobhava) operates subtly—often concealed—by forming firm intentions. In a Shaiva Siddhanta lens, such desire functions as a pasha (bond) that distracts the soul from steady orientation toward Pati (Shiva) and tapas.

The verse sets up the contrast between concealed desire and steadfast devotion. Linga/Saguna Shiva worship trains the mind toward Shiva’s presence and purity, countering the hidden movements of kama through mantra, dhyana, and disciplined bhakti.

A practical takeaway is vigilance over sankalpa (intent): perform japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) and meditate on Shiva to subdue impulsive desire; if aligned with tradition, support it with Tripundra (bhasma) and Rudraksha as aids to steadiness.