Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 25

कामप्रादुर्भावः — The Manifestation/Arising of Kāma

Devanagari script

लग्नभ्रूयुगलो लोलः पूर्णचन्द्रनिभाननः । कपाटायतसद्वक्षो रोमराजीवराजितः

Transliteration

lagnabhrūyugalo lolaḥ pūrṇacandranibhānanaḥ | kapāṭāyatasadvakṣo romarājīvarājitaḥ

Translation

اُن کی دونوں بھنویں مل کر ایک مسلسل خوبصورت کمان کی مانند تھیں؛ نگاہ نرم اور شوخ و متحرک تھی۔ چہرہ پورے چاند کی طرح روشن تھا۔ دروازے کے پٹ کی مانند کشادہ سینہ رُوم کی لکیر سے مزین تھا—یہ شیو کا سَگُن، مبارک روپ بھکتی اور موکش عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• लग्न-भ्रू-युगलः: having joined/close-set eyebrows
• लग्न-भ्रू-युगलः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: लग्न (कृदन्त/प्रातिपदिक) + भ्रू (प्रातिपदिक) + युगल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (भ्रुवोः युगलम्) + विशेषण (लग्न)

• लोलः: gracefully moving / charming
• लोलः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: लोल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पूर्ण-चन्द्र-निभ-आननः: whose face is like the full moon
• पूर्ण-चन्द्र-निभ-आननः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (प्रातिपदिक) + चन्द्र (प्रातिपदिक) + निभ (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पूर्णचन्द्रस्य निभम्) + तत्पुरुषः (निभम् आननम्)

• कपाट-आयत-सत्-वक्षः: with a broad, fine chest (door-like wide)
• कपाट-आयत-सत्-वक्षः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कपाट (प्रातिपदिक) + आयत (कृदन्त/प्रातिपदिक) + सत् (कृदन्त/प्रातिपदिक) + वक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (कपाटवत् आयतम्; सत्=सुन्दर/उत्तम) + वक्षस्

• रोम-राजी-वराजितः: adorned with a line of body-hair
• रोम-राजी-वराजितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रोम (प्रातिपदिक) + राजी (प्रातिपदिक) + विराजित (कृदन्त; √राज् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (रोमराज्या विराजितः)

Speaker

Suta Goswami (narrating to the sages at Naimisharanya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahadeva

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse presents Śiva’s auspicious, perceivable (saguṇa) form as a support for dhyāna: contemplating His serene moon-like face and majestic chest steadies the mind, ripens devotion (bhakti), and leads the soul toward Śiva’s grace and liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In Śaiva practice, the Liṅga is the primary symbol of the formless Supreme, while such verses describe Śiva’s compassionate, manifest aspect for meditation. Both converge in worship: liṅga-pūjā with inner visualization of Śiva’s auspicious form deepens devotion and concentration.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A simple takeaway is Śiva-dhyāna: after applying Tripuṇḍra (bhasma) and chanting the Pañcākṣarī—“Om Namaḥ Śivāya”—visualize Śiva’s calm, full-moon face and resplendent form to cultivate steadiness and devotion.